Posted on March 12, 2013 by Jahongir Muhammad
Аҳад Андижон
27.Танқид танинга ёқмас
Ўзбекистон мустақиллиги эълон қилинганда уни биринчи бўлиб Туркия жумҳурияти таниганди. Бунга жавобан Ўзбекистон Президенти 1991 йилнинг 16 – 19 декабрида биринчи расмий зиёратини Анқарага қилди.
Ўшанда Туркия ва Ўзбекистон ўртасида алоқа, транспорт, иқтисод, савдо-саноат ҳамкорлиги шартномалари имзоланди. Айни пайтда икки жумҳурият ўртасида маданият, таълим ва технология ҳамкорлиги хусусида протокол имзоланди.
Шундан буён икки мамлакат муносабатлари гоҳ юксалиб, гоҳ дебсиниб, гоҳида эса орқага чекиниш билан давом этмоқда.
Рамзий ўхшатиш қиладиган бўлсак, Ўзбекистон – Туркия муносабатларини йилнинг тўрт фаслига ўхшатиш мумкин. Муносабатлар осмонида гоҳида қуёш, гоҳида булут кўриниб тураркан. Туркия томони Ўзбекистоннинг барча инжиқликларига дош бериб келди. Чунки яқинда мустақиллигига эришган қон-қардоши билан жиққамушт бўлишни истамасди. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on March 11, 2013 by Jahongir Muhammad
Бизнинг бурчимиз
Ўзбекистон жуда оғир кунларни яшамоқда. Аллоҳ неъмати, тарих жараёни бўлмиш мустақилликни ўзларининг айшу-ишратлари, кайфу-сафолари, ҳукму зулмда эркинликлари деб тушунганлар халқ бошига ҳисобсиз кулфатлар ёғдирмоқдалар.
Иқтисодиётдаги жиддий хатолар, ислоҳотдаги нўноқликлар, пул борасидаги таҳликалар, Урусият олдидаги тавозеълар ва ниҳоят нарх-навонинг ҳаддан зиёд ошиб кетиши халқни нафақат қашшоқлаштирди, балки ҳукуматга нисбатан нафрат ва ғазабга сабаб бўлди.
Иқтидор, яъни ҳукумат бундан қутулишнинг йўлини зулм ўтказишни кучайтиришда деб навбатдаги қабиҳ холосаларга келмоқда.
Дарвоқе, хато қилиш мумкин, бироқ хулоса чиқаришда хато қилиш, адашиш мумкин эмас. Ҳукумат эса худди ана хулосада адашди ва адашмоқда. Continue reading →
Filed under: Maqolalar | Leave a comment »
Posted on March 8, 2013 by Jahongir Muhammad
Гап ва амалнинг икки қутблиги
Шўролар даврида авом халқни чалғитиб туриш учун ҳар турли кампаниялар ўтказиларди.
Масалан, Коммунистик партиянинг машҳур 16-пленуми ёдингиздадир. Унда қўшиб ёзишга қарши кампания бошланганди.
Кейин 17-пленум “Танқид ва ўз-ўзини танқид кампанияси” …
Ортидан “Сўз ва матбуот эркинлиги кампанияси”…
Шу тарзда “От болам отганга, мукофот бер ётганга,” деганларидек чархипалак айланаверади. Бироқ шўрлик ишчи қора қурумли қўлини совун тополмагани учун қум билан ювар, деҳқон дастурхонида нон ва чойдан бошқа нарса йўқ, боласи эса мактабга калиш билан қатнашда давом … ойнаижаҳон, радиода эса концерт, мақтов. Continue reading →
Filed under: Maqolalar | Leave a comment »
Posted on March 7, 2013 by Jahongir Muhammad
Har biri haqida alohida hokoyalar yozishga arzugulik yaxshi insonlar-amerikalik o’zbeklar davrasida
13.Бегона биродарлар
Пойтахт Вашингтон алоҳида штат ҳам эмас, бирорта штатга ҳам кирмайди. Шу номда алоҳида штат бор. У Тинч окени томонда. Вашингтон шаҳри эса Атлантикага яқин-пойтахт, мустақил шаҳар. Унча бой эмас. Чунки Америка солиқлар ҳисобига яшайди. Солиқларни эса штатлар ва федерал ҳукумат йиғади. Шунинг учунмикан, Вашингтоннинг кўчалари ўйдим-чуқур, машина қатнови ёмон, уй-жойлар эски. Лекин янги ва яхши уйлари ҳам бор, жуда қиммат туради. Бу шаҳарда бой одамлар анчагина. Шунга қарамай, Орегондек жойдан кўчиб келган учун илк таассурот-ғариб шаҳарга ўхшайди. Continue reading →
Filed under: Бошқа дунё | 5 Comments »
Posted on March 6, 2013 by Jahongir Muhammad
Ватан Кимники?
Ушбу сатрларни Ватандан олисда, юракдан қон эмас, зардоб оқиб турган бир пайтда ёзарканман, нега чин маънода мустақил бўлолмадик деган саволдан эзиламан.
Нега Ўзбекистон мустақиллиги барбод бўлди ва золимнинг қўлига ўтиб кетди?
Нега ижтимоий-тарихий фурсат, Тангри берган имкониятдан фойдалана олмадик?
Нега Ўзбекистон халқи нима нима юз берганини сезмай қолди?
Сезганлар ҳам нега бепарво?
1990 йил 20 июнда Ўзбекистон Олий Кенгаши Мустақиллик Декларациясини қабул қилди. Аммо Ислом Каримов тўдаси бу тарихий хужжатни “бир парча қоғоз” деб туриб олди. Continue reading →
Filed under: Maqolalar | 1 Comment »
Posted on March 6, 2013 by Jahongir Muhammad
26.Ғайриўхшашлик
Ўзбекистонда мухолифатчилар устидан бошланган суд ниҳоясига етганда Туркияда ҳам мухолифат партиясига мансуб миллат вакилларидан иборат уч кишининг суди тугади.
Ўзбекистонда собиқ миллат вакили Мурод Жўраев 12 йил ва бошқалар ҳам турли жазо муддатларини олдилар. Туркиядаги миллат вакиллари эса икки ярим йил давом этган суддан кейин оқландилар. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on March 5, 2013 by Jahongir Muhammad
МУКАРРАМ
Дунёнинг яхши одамларга эҳтиёжи бор…
Она томонимда ҳам, бобо томонимда авлодлардан авлодларга ўтган олтинлар бўлган. Онамнинг оналари кўзадаги олтин тангаларни санаб ўтирганларини дадам кўриб қолганларида:
-Буларнинг ҳаммаси сеники,-дер эканлар.
Лекин бувим касалхонада тўсатдан вафот этганларидан кейин бу олтинларни топа олишмаган. Бувим катта қилган ва уйлантириб қўйган бир киши бор эди. Уни онам “укам” дердилар, биз “тоға” дердик. Онаси уни туғганда вафот этган экан. Исми Ғулом эди. Жуда меҳнаткаш, камтар, камсухан, бутун қишлоқнинг юмушини бажариб юрадиган ажойиб инсон эди. Умр йўлдоши ҳам мени ўз ўғли каби севарди. Унинг мен тенги ўғли бўлиб исми Фарҳод. Биз бирга ўсган чин дўст. Валламат, мард йигит. Continue reading →
Filed under: Kundalik | Leave a comment »
Posted on March 4, 2013 by Jahongir Muhammad
25.Изоҳга ҳожат йўқ
Туркия раҳбарлари сафарга чиқишаркан, мухбирлардан ташқари газеталарнинг машҳур ёзувчилари ҳам ҳайъатга қўшилади. Ўзбекистонга Бош вазир Тансу Чиллар билан борганда ана шундай ёзувчиларнинг таассуротлари Туркияда шов-шувларга сабаб бўлди. Қаранг нималарни ёзишди׃
Муҳаррам Сариқоя: Ҳайъатимиз Ўзбекистонда кенг ёйилган ич кетма хасталигидан жиддий равишда қўриқланди. Бош вазир Чиллар учун ичимлик суви ва шарбатларга қўшиладиган муз Анқарадан олиб борилди. Ҳайъат аъзолари жумраклардан оқиб турган сувдан қўлланмасликлари ва халқ учун очиқ жойларда овқат емасликлари учун огоҳлантирилдилар.(“Ҳуррият” 10 июль,1995).
“Зиёфат чоғида Чиллар ”Ўзбекистонда бир ой қолсам, орамизда таржимонга эҳтиёж қолмайди,” деганди, Каримов “Унда сизни умуман қайтариб юбормайман,” деди. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on March 1, 2013 by Jahongir Muhammad
24. Қримдан Анталияга
Амир Олимхон Оқпошшонинг мулки доирасидан Ялтаю Аччисувда, яъни Кисловодскда бир парчадан ер сотиб олиб, истироҳат маркази қургандан буён феодализмдан социализмга ўтган Ўрта Осиё йўлбошчилари хоҳ мусулмон, хоҳ коммунист бўлсинлар, шу жойларда таътил кечирардилар.
Ёз ойлари Кремлнинг тўраларидан тортиб, вилоятларнинг саркотибларига қадар Ялтани ихтиёр этардилар. Нари борса Сочи ёки Кисловодскда дам олардилар. Замонлар ўзгарди. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | 2 Comments »
Posted on February 28, 2013 by Jahongir Muhammad
23. Заргарлик мактаби
Олтин…
Дунё иқтисодий тарозисининг бир палласида нефтъ турса, иккинчисида олтин! Яъни иқтисодий мувозанатнинг бир тарафини олтин тутиб турибди.
Олтинни на ейиш мумкин, на кийиш, аммо зебу-зийнат ўлароқ киши ҳаётида нақадар ўрин тутиши эса очиқ масала.
Ишонинг ишонманг бутун дунёда нефт жанги каби олтин уруши ҳам авж пардасида. Америка Қўшма Штатлари йилига 350 тоннага яқин олтин ишлаб чиқарсада, Жанубий Африка республикаларидан йилига чиқадиган 585 тонна олтиннинг аксариятига соҳиб. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | 1 Comment »
Posted on February 28, 2013 by Jahongir Muhammad
Bahorga oz qoldi
Toshkentda qor yog’moqda!
Bahorga bir kun qolganda sovuq oqim qirib keldi. Bu- o’lkamiz tabiatiga xos.
Ko’p yillar oldin Samarqanddagi uyimiz derazasidan erta tongda tashqariga qaraganimda kurtak otgan daraxtlarning shoxi oppoq qorga o’ralgan bo’lardi.
Keksalar qishning o’jarligi,baribir o’z aytganini qilishi haqidagi hikmatlarni ko’p aytishardi.
Bugun ham bu qahr yo’qolmabdi. Continue reading →
Filed under: Kundalik | Leave a comment »
Posted on February 28, 2013 by Jahongir Muhammad
Бир каллалик илондан икки каллалик илон
САВОЛ: Мана Каримов икки палатали парламент тузмоқда ва бу Американикидан кейин дунёда иккинчи ўриндаги демократик муассаса бўлишини айтди. Демократияга бундай йўл очилиши Каримовнинг тарих олдидаги катта хизмати эмас-ми?( Юсуф).
ЖАВОБ: Саволингиз кинояга ҳам ўхшаб кетади. Ёки Каримовнинг сессия тугашига беш минут қолганда ўтказган матбуот конференциясида ўзини қандай тутганига қараб, унинг гапларига ишонган ҳам бўлишингиз мумкин. Continue reading →
Filed under: Savol-Javob | Leave a comment »
Posted on February 27, 2013 by Jahongir Muhammad
Kastamonu hokimi Sulaymon Yujal, Jahongir Muhammad va Usmon Qrimli.
22.Сургундаги соат
Аввало Кастамону ҳақида қисқача маълумот. Кастамону вилояти Анқарадан 250, Истанбулдан эса 500 километр узоқликдаги жанубий вилоятлардан бири. Вилоятнинг марказида қадимий Кастамону шаҳри жойлашган. Тўрт тарафи тоғлар билан ўралган шаҳар уч цивилизациянинг, яъни уч маданиятнинг меъросларини сийнасида сақлаётир. Бу ерда Ҳитит, Юнон ва Усмонли маданиятининг осори-атиқалари, гўзал обидалари мавжуд. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on February 27, 2013 by Jahongir Muhammad
Shohi Darvesh: Agar bizning qudratimizga shubha qilsang, biz qurdirgan qamoqxonalarga boq!
Inson jamiyatda yashar ekan,oldinga umid uzatib boradi.
Kun oxirida “qani Eshmat bugun o’zingga nechchi qo’yasan,nimani qoyil qilding-u eplolmaganing nima bo’ldi?”desa,o’ziga foyda.
Shu gapni aytmasa ham uni birov urmaydi.
Unda haqiqiy kun qachon keladi axir?
Rejimning bahosini berayotganda,o’tgan voqeaga emas keladigan xavfga chim bosish kerak. Continue reading →
Filed under: Kundalik | Leave a comment »
Posted on February 26, 2013 by Jahongir Muhammad
Ёдгор Обид:
Жаҳонгир Муҳаммаднинг “Шаҳидлар мозори” китоби тўғрисида фикрлар
Яқинда кўз ўнгимизда Озарбайжонда юз берган тарихий фожеалар ҳақида кўп ёзилди, кўп айтилди, китоблар пайдо бўлди. Аммо яқинда Тошкент босмохоналаридан бирида яширинча чоп этилган Жаҳонгир Муҳаммаднинг “Шаҳидлар мозори” номли китоби мазмуни жиҳатидан ҳам, танланган ифода услуби жиҳатидан ҳам, бадиий қуввати, самимияти жиҳатидан ҳам алоҳида қимматга эга. Continue reading →
Filed under: E'tirof | Leave a comment »
Posted on February 25, 2013 by Jahongir Muhammad
Posted on February 23, 2013 by Jahongir Muhammad
Диктаторнинг туфлисини ялтиратувчилар
САВОЛ: Бугун диктатурага қарши ким ҳам нима қила олар эди? (Адҳам, 18 Июл).
ЖАВОБ: Жуда ўринли савол. Ёдимга арманиларнинг Дашноқ партияси томонидан 1898 йилда ёзилган ва ҳар бир армани учун дея тарқатилган бир қўлланмасида, “Душманга қарши (ўша пайтда руслар ва турклар назарда тутилган) сендан қурол билан чиқишинг талаб этилмайди, агар пойафзал тозаловчиси бўлсанг душманнинг туфлисини ялтиратиб қўймасанг, шу сенинг катта улушинг”, деган тавсияси тушди.
Бугун Ўзбекистонда демократия ўрнатилиши учун ким нима қила олади?
Шоирнинг қуроли у ёзган шеъри, унинг сўзидир. Бу сўз маддоҳликдан эмас, адолатдан ёна бўлса бас! Continue reading →
Filed under: Savol-Javob | 7 Comments »
Posted on February 22, 2013 by Jahongir Muhammad
21.Меҳмеди Солис
Аввал черков, кейин жоме ва энди муҳташам қадамгоҳга айланган “Ая София” ёнидан ўтаверсам унинг деворларидан қон оқаётганга ўхшайди…
Бир кун “Ислом халифалари”деган туркча китобни варақладим. Бу дунёда 37 йилгина яшаган, аммо золимларнинг золими номини олган Меҳмеди Солис (3-Меҳмед) ҳақида ўқиб қолдим. Онаси София Бaffo экан, венециялик aёл. Унинг ҳам, отасининг ҳам фаолиятини шу аёл бошқаргани ёзилган. “Ая София” шу аёлнинг хотираси.
Усмонли султонларининг аксарияти оқбадан қуллардан туғилганини ўқиб, бир ҳайратланган бўлсам, Меҳмеди Солиснинг тахтга чиқиш куни ҳақидаги даҳшатли воқеаларни ўқиб титраб кетдим. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on February 21, 2013 by Jahongir Muhammad
20.Бахтли мушуклар
Туркияда Ўртакўй билан Бешиктош орасида Чироғон отели бор. Неча юз йиллардан бери бу отелда қироллар, подшоҳлар ва энди президентлар меҳмон бўлишади. Ниҳоятда гўзал қаср. Деразаларидан Истанбул бўғозининг мавжли тўлқинларини тамоша қилишнинг ўзи бир роҳат.
Бироқ гап бу отелда кимлар ётгани ҳақида эмас. Гап отел ёнидаги икки автобусда. Автобусларнинг чархлари ерга ботиб, “бош”ларини хазонлар қоплаган. Ён тарафига “Ҳайвонлар билан дўстлашув дарнагининг хастахонаси” деб ёзилган. Қизиқ … бир тарафда шоҳлар, … иккинчи тарафда итлар ва мушуклар… даргоҳи. Continue reading →
Filed under: Kundalik | Leave a comment »
Posted on February 20, 2013 by Jahongir Muhammad
Бир-бирларининг оёқларидан отмоқдалар
САВОЛ:Ўрта Осиёдаги давлатлараро “совуқлик” қандай ҳал қилиниши(юмшатиш) мумкин? Ёки унда ҳам “ғарб демократлари кўмаги” керакми? (Зокиржон, 5 Июн).
ЖАВОБ: Bу мавзуда илгари кўп ёзганман. СССР парчаланган кунларда бундай совуқлик йўқ эди ва бугунга қадар бу вужудга келтирилди. Шу сабабдан уни вужудга келтирганлар бошқарувда экан, бу ҳақда орзу қилиш ҳам бефойда. Чунки улар жуда майда, шахсий манфаатлари учун асли бир оиланинг фарзандлари бўлган туркистонликларни бугун бир-бирига ёв қилиб қўйдилар. Энди улар ҳатто бир-бирларининг оёқларидан отмоқдалар ҳам. Continue reading →
Filed under: Savol-Javob | Leave a comment »
Posted on February 20, 2013 by Jahongir Muhammad
Turkiyalik jurnalist Kamol Chapraz bilan
19.Фестивалга айланган зирвалар
Турк давлат ва жамоаларнинг дўстлик, қардошлик ва ҳамкорлик номи билан анъанавий ҳолга келган Бешинчи Қурултойи 11 – 13 сентябр кунлари Истанбул шаҳрида бўлиб ўтди.
Қурултойга Ўзбекистон, Қозоғистон, Туркманистон, Қирғизистон, Озарбайжон жумҳуриятлари, Гагаузия, Татаристон, Бошқирдистон, Қрим, Қиприс, Ғарбий Тракия каби мухтор ўлкалар ҳамда Америка, Оврўпада яшайдиган турк жамоаларнинг ҳайъатлари келдилар.
Қурултойда Марказий Осиё жумҳуриятлари президентлари номидан улар ваколатан юборган ҳайъат раҳбарлари сўзга чиқдилар. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on February 19, 2013 by Jahongir Muhammad
18.Қозоқлар
Шарқий Туркистонда ҳар томонлама тазйиқ остида қолган қозоқ турклари Ватанларини ортда қолдириб, дунёнинг турли нуқталарига ёйилгандилар. Уларнинг кўпчилиги аста-секин Туркияга кела бошлашди. 50-йилларнинг охирларида Истанбулда бошпана топган қозоқлар 70-йилларга келиб ўз маҳаллаларига эга бўлдилар.
Туркияда яшаётган турк қавмлари орасида қозоқлар жамоаси ўз анъаналарига содиқлиги билан ажралиб туради.Уларнинг маҳаллаларидаги кўчаларга ҳам қозоқ номлари берилган. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on February 18, 2013 by Jahongir Muhammad
Ватанда гадосан, ватанда гадо!
САВОЛ: Кейинги пайтда шеър ёзмай қўйдингиз-ми? Нега янгиларини эълон қилмаяпсиз?(Жамила, 26 Октябр, 2004 йил).
ЖАВОБ: Шеър ёзиш учун белгиланган жадвалим йўқ. Шоир ҳам эмасман. Аммо кўнглимга бир нарсалар келганда қоралаб қўяман. Масалан, “Дакота йўли”да бир нечта шеърлар ёздим.
Аввал “Алданишга мойил..” деган бир сиёсий шеърдан кейин ана шу янги қораламалардан ҳам бир икки намуна ўқишингиз мумкин.
Алданишга мойил ўзбек шоири,
Бир орден букади алиф қаддини,
Шеъру дили бошқа, бошқа зоҳири,
Гўрков чизиб берар охир ҳаддини.
Алданишга мойил ўзбек ҳофизи,
Шоҳнинг кўкрагига бошини қўяр.
Ҳақ истаб чиқса гар ўғли ё қизи,
Бир унвон хотири кўзини ўяр. Continue reading →
Filed under: Savol-Javob | Leave a comment »
Posted on February 18, 2013 by Jahongir Muhammad
17.Қирғизлар
Муҳаммад Акбархон қирғиз туркларининг Туркияга кўчиб келишларини шундай англатади: “Отам ҳамма нарсани тўплаб, Она Ватандан кетаётибмиз, дея кўзига ёш олди ва бир ҳовуч тупроқни қўйнига солди. Ўшанда бир минг беш юз киши йўлга чиқдик. Хасталик, очлик туфайли йўлда беш юз кишини йўқотдик. Покистоннинг Гилгит шаҳрига етиб борганимизда хасталиклар яна ҳам авжига чиқди. Чунки у ер жуда иссиқ эди. Бунинг устига тилимиз, маданиятимиз бошқа-бошқа. Шу сабабдан Туркиядан бошпана сўрадик. Тўрт йил жавоб кутдик. Бу орада америкаликлар бизни Аляскага жойлаштиришлари мумкинлигини маълум қилдилар. Яхши шароит яратиб берамиз, десаларда, қабул этмадик ва бир куни туркиялик ҳайъат бизга хушхабар келтирди ва Помирнинг Улупомир қишлоғидан Туркиянинг Ван вилоятига қадар бўлган масофа ортда қолди.” Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | Leave a comment »
Posted on February 16, 2013 by Jahongir Muhammad
16.Ўзбеклар
Шоир Омон Матчон бир шеърида “ҳали бирор бир ўзбек Ўзбекистондан кўчиб кетган эмас,” деб ёзсада, бу шоирнинг ҳис-туйғуларини англатгувчи ифодадир. Аслида эса айрим ўзбеклар тарихнинг ўйинлари ва давр зулми туфайли бир неча маротаба ўз киндик қонлари оққан она тупроқларини қолдириб, чет элларга чиқиб кетишга мажбур бўлдилар.
Масалан, Чор Россияси Ўрта Осиёни забт этган пайтда Туркистон зиёлилари сафида бир қанча ўзбеклар ҳам чет элларга кетдилар.
Биринчи жаҳон урушидан олдин эса Россия орқали кўчган 150-200 ўзбек оиласи Измирнинг Урла деган қисмида жойлашган. Бу жойнинг расмий номи Ўзбек қишлоғидир. Бу ерда истиқомат қиладиганлар ўзларини “бухороликлар” деб ҳам аташади.
Сўнг “босмачи” дея тамға урилган даврда ҳам жуда кўп ўзбеклар ҳижрат қилиш мажбуриятида қолдилар. Улар Ғарбга эмас Шарққа қараб интилдилар. Яъни Афғонистон, Покистон, Шарқий Туркистон заминларидан бошпана топдилар. Ҳатто Ҳиндистонга кетишди. Continue reading →
Filed under: Turkiya turkumi | 1 Comment »
Jahonnoma 
You must be logged in to post a comment.