jahangir_mamatov.jpgJahangir Mamatov

‘Jahangir Mamatov is a senior linguist, author, journalist and a former politician from Uzbekistan. He currently resides in the United States.

==During the Soviet era==
Mamatov was born on September 1, 1955, in [[Samarkand Province]]<ref>1</ref>, married in 1980, and has four children. He was educated in Samarkand, and at the Department of Journalism of [[Tashkent State University]] <ref>2</ref>from 1973–1979, pursuing research on ethics in journalism and linguistics until 1981.  He started his journalistic career with the ”Toshkent Haqiqati” newspaper in 1973, and from 1974–1979 with the ”Qishloq haqiqati” newspaper.

He worked as an editor at the State TV-Radio Company from 1980-1981. Then he worked for the ”Lenin Yoli” newspaper in Samarkand province from 1982-1985.

From 1985–1990 he worked as a correspondent of ”O’zbekiston Ovozi” in Samarkand province, and for ”Mushtum” satirical magazine and the ”Qishloq Haqiqati” newspaper. During these years more than a thousand of his satirical, critical, and analytical articles were published. Some of his articles were published in the ”Youth” reference book, ”Pure Dawn”, and ”525 days that Shook Samarkand” books.

In 1990, at the age of 35, Mamatov received the title of “Honored Journalist of Uzbekistan”. In the same year he was elected from the Jomboy electoral district to the Uzbek Supreme Soviet (parliament), serving as a high rank official on its Glasnost Committee until 1993. He wrote ”Press Law” and founded the newspaper ”Xalq So’zi”, the main publication of the Uzbek Parliament.

==Uzbek independence==
On June 20, 1990, the Supreme Soviet issued Uzbekistan’s Declaration of Independence. Mamatov was one of the authors of this historic document.

Mamatov organized an investigative group in the parliament regarding violence in Bekobod, Boka, Parkent and concluded that those incidents were masterminded by the Uzbek government. He reported evidence that the KGB stood behind the terror acts among the ethnic Uzbeks and Meskhet Turks in the Parkent district of Tashkent province. After those events Mamatov was pursued by the Uzbek government. The central Committee of the Communist Party of Uzbekistan accused Mamatov of criticizing the Chairman of the Party, Islam Karimov, and the chief justice of the Supreme Court on his TV program asked the Presidium of the Supreme Soviet for permission to arrest him, but the attempt was rejected for lack of parliamentary support.

On August 17, 1991, as his protest against the 1991 Soviet coup d’état attempt|attempted coup in Moscow aimed at opposing Mikhail; Gorbachev|Gorbachev’s reform program and the Union of Sovereign States|new union treaty that he decentralised power to the republics, Mamatov went to demonstrate with some of his colleagues in front of the Parliament building and publicly burned his Party member certificate. He later stood for election as chairman of the Uzbek Journalists Association, and claimed that the government falsified the election results.

The Glasnost Committee in the Uzbek Parliament was eventually shut down by President Islam Karimov and his suuporters; once Mamatov resigned, the committee was re-instated.

In 1991 in the 7th session of the Uzbek Parliament, Mamatov along with his fellow-deputies, put forward measures before the Parliament to limit Karimov’s attempts to absolute dictatorship. Under pressure from democratic deputies, the Uzbek government had to permit the organization of a committee, regulating the relations between the President of Uzbekistan and the Parliament. Mamatov became the Presidential Advisor for Parliamentary Relations in that committee, and subsequently was appointed as a Chief of Uzbek State Television-Deputy of the State Radio and Television Committee.

==In opposition==
However, as a result of the Karimov administration’s attacks on human rights and on democracy in the country, in 1992 after the bloody events in Tashkent city’s Student Town, Mamatov felt compelled to resign his position in protest. Before his resignation from his position Mamatov declared that dictatorship was reigning in Uzbekistan. It was the first historical event in which a high government official declared his resignation as a sign of protest to Karimov.

Mamatov continued to lead a group of opposition representatives in the Uzbek parliament, who strongly and openly criticized the emerging dictatorship under Karimov’s rule, and who persisted in fighting for democracy. Mamatov quickly emerged among the most prominent critics of Karimov regime’s state policy. Mamatov was one of the organizer’s of the March 28, 1992, Uzbek Democratic Coalition Forum that took place in the building of the Erk/Freedom Democratic Party.

After that, Mamatov led the non-government Turon a language research organization. Even though, this organization could be shut down only by a decision of the Supreme Court, the Ministry of Justice, violating the law, stopped the function of the Turon organization. The belongings of the organization were confiscated.

Jahangir Mamatov wrote the book ”Games of Palace” about Karimov’s actions. Even though the government confiscated the manuscript of the book, the copies became very popular and it was published in the newspaper of ERK Democratic Party in 1994.

On February 7, 1993 the Uzbek government banned the newspaper ”Erk” (Freedom), which was affiliated with the ERK Democratic party, the main party of the democratic political opposition in the country.  At that time, Mamatov was a chief editor of the paper, and also deputy chairman of the ERK Democratic Party itself.

On February 13, 1993, the Uzbek government, using the police, forcibly evicted Mamatov and his family from their house in Tashkent, and the house was seized by the government and he was forced to move to his hometown Samarkand. He was charged with criticizing President Karimov in the parliament for his dictatorial behavior.

On April 17, 1993 Mamatov was arrested in Samarkand by Uzbek authorities.

==In exile==
With the help of supporters Mamatov was able to escape Uzbekistan. His wife, the mother of four children, was put under pressure to divorce him but refused to do so, and was convicted and sentenced for two years.

After securing his family’s exit from Uzbekistan, Mamatov moved to Turkey. From 1994–1998 he worked in [[Koch University]] in Istanbul, as a correspondent of the BBC Uzbek Service, and as a columnist for the newspaper ”Turkiye”. While living abroad he wrote his book ”Quvg’in” (“Exile”, trilogy), which was critical of the tyrant regime in Uzbekistan.

The Uzbek government sent secret agents three times to eliminate Mamatov, this led to Mamatov being granted political asylum from the United States through the UN in February 1998.

Mamatov resumed his career as a journalist in the Voice of America|VOA Uzbek Service, USA from 1999-2004. Due to his critical reports the Uzbek government ordered the arrest of Mamatov’s relatives and his sisters. With pressure by US Congress, US Government, and International Human Rights Organizations, Mamatov’s relatives were released.

In 2005 Mamatov brought together leaders of the Uzbek democratic opposition who had been unable to effectively coordinate their activities over the past 15 years. A Congress of Democratic Uzbekistan (CDU), open to all opposition groups and individuals, convened on September 25, 2005, of which Mamatov was the Chairman until 2011.

Mamatov also taught Uzbek in language schools and since 2001 has been working as a senior linguist at the Language Research Center (LRC). At the LRC, Mamatov published Comprehensive Uzbek-English Dictionary and many others.

Jahangir Mamatov is the author of nearly 40 books. Many of his books were published in the United States, Turkey and Azerbaijan, yet his books are strictly forbidden in his homeland Uzbekistan. He is the author of six linguistic books which were all published in the United States.

He has been publishing his personal website, [[[]]] and the CDU website [] since 2001.


Comprehensive Uzbek-English Dictionary
Tajik-English Dictionary
Dictionary of Central Asian Islamic Terms
Uzbek Islamic Debates
The Dark Days

Uzbek books by Jahangir Mamatov:

2.Karimovning kashfiyotlari
3.O’zbeklar va o’zbeklar
4.Oqsaroy sirlari
5.Zehniyat jumbog’i
6.Qatag’on (2005. Savol-Javob)
7.2006 yil (Savol-Javoblar)
8.Hayqiriq (2007. Savol-Javob)
9.Tarixni titratgan kunlar
10.QUVG’IN-1 kitob
14.220 latifa
15.Ankabut (Siyosiy latifalar)
16.Kulmagan elning baxti kulmaydi
17.Aldarko’sa taxtga minganda
18.Karimovning 100 kuni
19.Ozodlikning olovli yo’li
21.Shehidlar Hiyabani
22.Islom lashkarlari
24.Turonzamin faryodlari
25.Yaqin moziy
26.Siam egizaklari
28.Ikkinchi front
29.Samarqandni sog’inib
30.Vatan mansiz…
32.Havzi qulqulum

See [] for further publications.

* []
* Jahongir Muhammad: ”IAK” (memoir)
* Ahmadjon Muxtorov: “So’z mulki Jahongirligiga da’vogar”,(Ahmadjon Muktorov, chairman of Uzbek Journalist Association, published “Nominee for Conqueror of Words” article in 1991)
* Yodgor Obid: “Otash qalb uchqunlari”( Yodgor Obid wrote introduction to Mamatov’s book)
* Gulchehra Nurullayeva: Munosabat, June 11, 2004 (the article of famous Uzbek poetesses “Reactions”)
* Abdurahim Polatov, the leader of “Birlik” popular movement, preface for Jahangir Mamatov’s book, ”Nur yo’li”
* “Birlik”: “Ozodlikning olovli yo’llari”( An article from the “Birlik” website)
* Certificate of peoples’ deputy
* Certificate of “ERK” democratic party
* Certificate of President Office
* Best journalist of the year. Award. VOA-“Tun in”, December 2000, vol.4 No.6 page 6
* Article about the political course of an American government-May 30, 2001 (“Repression in Uzbekistan”, BBG-IBB-VOA-editorial=0-09287 5/30/2001)
* Article about the political course of an American government-May 30, 2001 (“Repression in Uzbekistan continues”, BBG-IBB-VOA-editorial=0-09394 8/21/2001)
* Awards for articles about human rights: 2001; 2002; 2003; 2004
* Nasratulla Laheb, “Interviews by Jahangir Muhammad” 2001
* BBC: “Exiled writers”, BBC, 2003
* “Confessions of General”, BBC, May 18, 2001.
* Muhammad Solih, Leader of “ERK” party,  “Xalq Irodasi”, “O’zbekistan adabiyoti va san’ati”, June 29, 1990. (an article in “O’zbekistan adabiyoti va san’ati” newspaper.)
* Rasim Ekshi, Turkish author, “Dr. Boymirza hayit armug’oni”,(an article about Jahangir Mamatov in “Dr. Boymirza hayit armug’oni” book) Istanbul, 1999, ISBN 975-78-15-3
* Arslan Tekin, Turkish author, “Bir Turon Yo’lchisi”, Istanbul, 1996, ISBN 975-7893-11-0 (preface for Jahangir Mamatov’s book)
* Abduvali Vohidov, “Zagovorshiki”, Newspaper “Trud”, May 19, 1995. (An article from Russian newspaper “Trud”)
* Zaynutdinov, Kh. A. The chief of National Security Service investigative department, “Ayblov fikri”, September 12, 1994.
* The decision of Uzbek Supreme Court, 2000.
* [ turonzamin]


Таржимаи ҳол

Жаҳонгир Маматов  тилшунос олим, ёзувчи, журналист ва сиёсатшуносдир. Адабий тахаллуси-Жаҳонгир Муҳаммад.

Жаҳонгир Маматов 1955 йилнинг 1 Сентябрида Самарқанд вилоятининг Самарқанд туманида туғилган.

1980 йилда оила қурган. Тўрт фарзанди бор. Умр йўлдоши тилшунос.

Жаҳонгир Маматов 1972 йилда Самарқанд туманидаги 24-ўрта мактабни аъло баҳолар билан битирган.

1973-1979 йилларда Тошкент Давлат Университети Журналистика куллиётида ўқиган ва 1981 йилга тилшунослик ва журналистикада этика бўйича илмий изланишлар олиб борган.

Меҳнат фаолиятини 1973 йилда “Тошкент ҳақиқати” газетасида корректорликдан бошлаган.

1974-1979 йилларда республика “Қишлоқ ҳақиқати” газетасида масъул котиб ўринбосари лавозимида ишлаган.

1976-1978 йилларда Армияда хизмат қилган.

1979-1981 йилларда Ўзбекистон радиосининг қишлоқ хўжалик бўлимида редактор лавозимида ишлаш билан бирга қишлоқ хўжалик ва қишлоқ маданияти муаммоларига бағишланган махсус “Табаррук замин” дастурига муҳаррирлик қилган.

1981-1982 йилларда Самарқанд вилоятининг Жомбой туманидаги Улуғбек давлат хўжалигида Маданият масалалари бўйича директор ўринбосари бўлиб ишлаган.

1982-1985 йилларда Самарқанд вилоят “Ленин йўли” (“Зарафшон”) газетасининг Қишлоқ хўжалиги” ва “Партия турмуши” бўлимларини бошқарган.

1985-1990 йилларда “Совет Ўзбекистони” (“Ўзбекистон овози”) газетасининг Самарқанд вилоят бўйича махсус мухбири бўлиб фаолият кўрсатган. Айни пайтда “Муштум” журнали ва “Қишлоқ ҳақиқати” газеталарининг жамотачи мухбири бўлган. Шу йилларда унинг мингдан зиёд фелъетонлари, танқидий ва таҳлилий мақолалари эълон қилинган. Баъзи асарлари “Ёшлик” алманахи ва “Беғубор тонг”, “Самарқандни титратган 525 кун” китобларида нашр этилди.

Қайта қуриш йилларида ошкоралик муаммолари ҳақида ёзилган “Қуръон ва Қурол”, “Ёнаётган аёл”, “Ёпиқ эшикнинг очилиши” каби туркум таҳлилий очерклари Ўзбекистон ҳамда Иттифоқ Журналистлар уюшмаларида биринчи ўринни эгаллаган.

1990 йилда 35 ёшли Жаҳонгир Маматовга “Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист” унвони берилган.

Шу йили у Самарқанд вилоят Жомбой туманидан Ўзбекистон Халқ депутати этиб сайланган.

1990-1993 йилларда у Ўзбекистон Олий кенгашида Ошкоралик қўмитаси раисининг ўринбосари бўлиб ишлаган ва “Матбуот ҳақида”ги илк қонун лойиҳасининг муаллифидир.

Олий кенгашда у “Ташаббус” депутатлар гуруҳи фаолиятини бошқарди, Парламентнинг “Халқ сўзи” газетасини тузиш ишига бошчилик қилди.

Ўзбекистон Олий кенгашида 1990 йилнинг 20 Июнида Кенгаш котибиятининг раиси этиб сайланган Жаҳонгир Маматов мазкур сессиянинг кун тартибига Ўзбекистон Мустақиллиги декларатсиясини қабул қилиш масаласини киритишга муваффақ бўлди. “ЭРК” ва “Бирлик” тақдим этган лойиҳалар асосида янги бир лойиҳа ёзиш учун тузилган беш кишилик комиссия таркибига кирган Жаҳонгир Маматов сессияда қабул қилинган Ўзбекистон Мустақиллик декларацияси матнини ёзган эди.

Бекобод, Бўка воқеаларидан кейин Паркентда Месхет турклари билан юз берган қонли ҳодисаларни ҳукуматнинг ўзи уюштирганини иддао этган Жаҳонгир Маматов сафдошлари билан бирга мазкур масалада Олий кенгаш комиссиясини туздиришга муваффақ бўлди. Ўзи ҳам мазкур комиссия таркибига сайланган Жаҳонгир Маматов ҳақиқатдан ҳам Паркент воқеалари ортида КГБ турганини исботловчи ҳужжатларни ўртага чиқаришга муваффақ бўлган ва шундан кейин қувғинга учраганди.

Ўзбекистон Компартияси Марказий комитети уни президент Каримовни ва Олий суд раисини телевидение орқали ҳақорат қилишда айблаб устидан иш очиш учун рухсат сўраб Олий кенгаш раёсатига мурожаат қилди, аммо депутатларнинг фаоллиги боис бундай рухсатни ололмади.

У Олий кенгашда ташкил этишга киришган “Юзма-юз” газетаси билан боғлаб унинг масаласи раёсатда муҳокама этилди ва яна ҳукумат ўз мақсадига эриша олмади.

1991 йилнинг 17 Август куни демократия учқунларини ўлдириш учун уюштирилган Давлат тўнтариши – ГКЧП жараёнидаги қонунбузарликларга қарши у бир неча сафдоши билан бирга Олий кенгаш биноси ёнида Коммунистик партия билетини ёқиб, ўз норозилигини ошкор билдирган эди.

У Ўзбекистон Журналистлар уюшмасининг раиси этиб сайланганда эса ҳукумат сайлов натижаларини бузиб эълон қилиш билан унинг йўлини тўсди.

У ишлаган Ошкоралик қўмитаси Олий кенгашнинг қудратли кучига айланди. Шу сабаб ҳам Каримовнинг топшириғи билан бир неча марта бу қўмитани ёпишга уриндилар, аммо Жаҳонгир Маматов тарафдорлари бунга йўл бермадилар. Охир оқибатда Олий кенгаш ҳақидаги қонунлар қўпол бузилган ҳолда бу қўмита ёпилди. Мақсад Жаҳонгир Маматовни четлатиш эди.Уни четлатгач, қўмитани қайта очишди.

1991 йилда Жаҳонгир Маматов ўз сафдошлари билан бирга президент Каримовнинг диктаторона ҳаракатларини жиловлаш масаласини Олий Кенгашнинг 7-сессияси кун тартибига кирита олди.

Ташаббускор депутатларнинг талаби билан Ўзбекистон президенти ва Халқ депутатлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи бўлим очилди ва Жаҳонгир Маматов мазкур бўлимга мудир бўлди. Кейин у Ўзбекистон Телевидениесига раҳбар этиб тайинланди.

1992 йилнинг 16 Январида Тошкент талабалар шаҳарчасида юз берган қонли воқеалардан кейин мазкур ҳодисаларни Ўзбекистон телевидениесида ошкора ёритиш имкониятлари чеклангани ва мамлакатда диктатура ўрнатилганини эълон қилиб у ўз вазифасидан истеъфо берди. Бу воқеа Ўзбекистон тарихида ҳукумат таркибида туриб, ҳукуматга норозилик билдирган, диктатура ўрнатилганини очиқ, ёзма равишда эълон қилиб ўз вазифасидан истеъфо этган илк воқеа эди.

Жаҳонгир Маматов ўзбек демократик мухолифатини бирлаштириб, диктатурага қарши туришга йўналиб 1992 йил 28 Март куни ЭРК партияси биносида ўтган Ўзбекистон Демократик кучлари форумининг ташкилотчиларидан бири бўлди.

Жаҳонгир Маматов шундан кейин ноҳукумат “Турон” ташкилотига президентлик қилди. Гарчи қонунларда ташкилотни ёпиш ваколати судга берилган бўлсада, қонунлар оёқости қилинган ҳолда Адлия вазирлигининг ҳукми билан шошилинч тарзда бу ташкилот бекитилди, мол-мулки мусодара қилинди.

Жаҳонгир Маматов шу даврда Каримовнинг қилмишлари ҳақида “Сарой ўйинлари” китобини ёзди. Бу китобнинг қўлёзмалари ҳукумат томонидан мусодара қилинганига қарамай унинг нусхалари тарқалиб кетди ва ЭРК газетасининг 1994 йилги сонларида нашр этилди ҳам.

1993 йилнинг 3 Январ. Жаҳонгир Маматов ЭРК партиясининг мафкура масалалари бўйича котиби ва “ЭРК” газетасининг Бош муҳаррири этиб сайланди. Бундан ҳукумат ваҳимага тушди.

1993 йил 6 Январ. ЭРК партияси биноси яқинида у суиқасддан қутулиб қолди. Воқеанинг кейинги куни Москвада чоп этиладиган “Известия” газетасида Лебедева имзоси билан чиққан мақолада суиқасд ортида ҳукумат тургани ёзилганди.

1993 йил 7 Феврал. Ҳукумат қонунга хилоф равишда у бош муҳаррири бўлган газетани ёпди.

1993 йил 13 Феврал. Унинг Тошкентдаги уйи тортиб олинди ва у куч билан Самарқандга кўчирилди.

1993 йил 21 Март. У Озарбайжонда ўтказилиши керак бўлган Турк дунёси қурултойига ЭРК партиясининг вакили сифатида йўл олди. Қурултой Туркияга кўчирилди ва у мазкур қурултойда ЭРК партияси ва раҳбарияти бошига келган қатағонлар, Ўзбекистонда диктатура авж олгани ҳақида баёнотлар тарқатди. Мамлакатга қайтиши билан 1993 йил 17 Апрел куни у Самарқандда қўлга олинди.

Жаҳонгир Маматовнинг халқ орасидаги обрўйидан қўрққан ҳукумат бу ишни амалга ошириш учун шу куни Самарқандга республика Бош прокурори Бўритош Мустафоев, Адлия вазири Алишер Мардиев, Ички ишлар вазири Зокир Алматовни юборди ва вилоят ҳокими Пўлат Абдураҳмонов бошчилигида махсус амалиёт ўтказилиб Жаҳонгир Маматов ва унинг қариндошлари, дўстлари қўлга олинди. У билан таниш бўлган жуда кўплаб шахслар ҳокимият тизимларидан четлатилди. Унинг депутатлик ваколати тўхтатилди.

Яхши инсонларнинг ёрдами билан у жаллодлар қўлидан чиқиб кетди. Унинг умр йўлдоши Роҳила Қодировага эридан воз кечиш ва бу ҳақда матбуотга мақола ёзиш талаби қўйилди. Жасоратли аёл буни рад этди. Тинтув пайтида ўзлари паспортини олиб кетганлари ҳолда тўрт фарзанднинг онасини паспорт режимини бузганликда айблаб суд қилишди ва икки йил жазо беришди.

1993-1994 йиллар орасида Жаҳонгир Маматов Озарбайжон, Туркманистон, Гуржистон жумҳуриятлари орасида сарсон-саргардончиликда кун кечирди. “ЭРК” газетасиннг хориждаги бир қанча нашрига жамоатчилик асосида, ҳақ олмай муҳаррирлик қилди. Кейинчалик “Ҳаракат” журналига ҳам хайриҳохлик асосида ёрдам берди.

Оиласини ҳам Ўзбекистондан олиб чиққандан кейин 1994 йилдан эътиборан Туркияда яшай бошлаган Жаҳонгир Маматов 1994-1998 йилларда Истанбул шаҳридаги Коч университетида, “Туркия” газетасида ишлаш баробарида Би-Би-Си жаҳон хизматининг Ўзбек бўлимига мухбирлик қилди ва “Озодлик” радиосининг ҳам ҳамкори бўлди.

У хорижга чиққандан кейин Каримов шахси ва режимининг моҳиятини очиб ташлаган “Қувғин” романини ёзди. Бу китоб Ўзбек адабиёти тарихида содда ва янги услубда ёзилган ҳамда қўлба-қўл ўқилган, турли йўллар билан қишлоқларга қадар етиб борган асар бўлди.

1995 йилда Ўзбекистон Миллий Хавфсизлик Хизмати талаби билан Ўзбекистон Олий Суди уни “ЭРК” газетасини хорижда чоп этганликда, президентни ҳақорат қилганликда, изн олмай мамлакатдан чиқиб кетганликда айблади. Шу зайл уни конститутсиявий тузумни ағдаришга уриниш каби уйдирма билан айблаб қидирув эълон қилди.

Шундан кейин режим Жаҳонгир Маматовни йўқотиш учун хорижга уч маротаба суиқасдчиларни юборди. Унинг ҳаёти Туркияда ҳам хавф остида қолди. У Туркия ҳукуматининг босимига учради ва 1998 йилнинг феврал ойида БМТнинг қочқинлар комиссарлиги орқали АҚШдан сиёсий бошпана олди.

2000 йилда Ўзбекистон Олий суди яна бир марта ажрим чиқариб, уни қидирувда деб эълон қилди ва 2001 йил май ойида унинг опа-сингиллари, яқинлари туҳмат қилан қамоққа олиндилар.

Бунга қадар унинг кўплаб китоблари нашр этилди. АҚШда у журналистик фаолиятини давом эттирди ва 1999-2004 йилларда “Америка овози” радиосининг Ўзбек хизматида ишлади. Илгари тингловчилари деярли бўлмаган радиони Ўзбекистонда Би-Би-Си ва “Озодлик” радиолари даражасига кўтарди. Айни пайтда у АҚШда чет тиллар мактабларида Ўзбек тилидан дарс берди ва 2001 йилдан эътиборан Халқаро тилшунослик марказида катта илмий ходим вазифасида ишлаб келмоқда.

2005 йилнинг 23 Май куни Жаҳонгир Маматов Ўзбек мухолифатини бирлаштириш мурожаати билан чиқди ва узоқ йиллардан кейин илк бор 2005 йилнинг 11 Июлида мухолифат лидерлари ва фаолларини бир жойга тўплашга муваффақ бўлди. Шу йилнинг 25 Сентябрида унинг ташаббуси билан Демократик Ўзбекистон Конгресси мустақил ноҳукумат ташкилот сифатида шакланганини эълон қилди ва 2009 йилга қадар бу ташкилотни бошқарди.

Шундан бери у сиёсий фаолият билан эмас, балки илмий ҳамда ижодий фаолият билан банд.

Жаҳонгир Маматов 40 га яқин китобларнинг муаллифидир. Унинг АҚШ, Туркия, Озарбайжонда ҳам бир қанча китоблари нашр этилган.

Унинг китоблари АҚШ Конгресси кутубхонаси каталогига кирган.

Аммо унинг асарлари ўзи мустақиллиги учун курашган Ватани – Ўзбекистонда таъқиқланган. У тилшунослик борасида АҚШда нашр этилган тўртта йирик китобнинг ҳам муаллифидир.

Ушбу Таржимаи ҳолга асос бўлган манбалар:

2. Жаҳонгир Муҳаммад: “ИАК”

3.Аҳмаджон Мухторов: “Сўз мулки жаҳонгирлигига даъвогар”

4. Ёдгор Обид: “Оташ қалб учқунлари”

5. Гулчеҳра Нуруллаева: Муносабат, 11 Июн, 2004 йил.

6. Абдураҳим Пўлатов: “Нур йўли”

7.”Бирлик”: “Озодликнинг оловли йўллари”

8. Халқ депутати гувоҳномаси

9. ЭРК партияси гувоҳномаси

10. Президент девони гувоҳномаси

11.”Америка овози” ҳужжатлари

12.Йилнинг энг яхши журналисти. Мукофот. VOA-“Tun in”, December, 2000, vol.4 No.6 page 6

13.Америка ҳукуматининг сиёсатини ифодалаган бош мақола-30 Май, 2001 йил (“Repression in Uzbekistan“, BBG-IBB-VOA-editorial=0-09287 5/30/2001)

14.Америка ҳукуматининг сиёсатини ифодалаган бош мақола-21-8-2001 йил (“Repression in Uzbekistan continues”, BBG-IBB-VOA-editorial=0-09394 8/21/2001)

15.Инсон ҳуқуқлари масалаларини яхши ёритганлиги учун мукофотлар: 2001; 2002; 2003; 2004 йиллар

16.Насратулла Лаҳеб, “Жаҳонгир Муҳаммад уюштирган баъзи суҳбатлар”, 2001

17. Би-Би-Си: “Қувғиндаги адиблар”

18.“Генералнинг иқрори” Би-Би-Си, 18 Май, 2001.

19. Муҳаммад Солиҳ, “Халқ иродаси”, “Ўзбекистон адабиёти ва санъати”, 1990 йил, 29 Июн.

20. Расим Экши, “Др. Боймирза Ҳайит армuғoни”, Истанбул, 1999, ISBN 975-7893-15-3

21. Арслан Текин, “Бир Турон Йўлчиси”, Истанбул, 1996, ISBN 975-7893-11-0

22. Абдували Воҳидов, “Заговоршики”, “Труд” газетаси, 1995 йил, 19 Май.

23. Зайнутдинов, Х.А. Ўзбекистон МХХ Тергов бошқармасининг бошлиғи, “Айблов фикри”, 12 Сентябр, 1994 йил.

24. Ўзбекистон Олий Судининг ҳукми, 2000 йил

25.Зайниддин Асқаровнинг баёноти