Жаҳонгир Муҳаммад: Тўртликлар

ТЎРТЛИКЛАР

Дунё бугун келибдими дунёга,
У кўпни қаритган, ўлмас бир даҳо.
Ишониб қолганмиз бу гап- рўёга,
У асли ўлжасин маст этган юҳо!
27 -12- 2010.
ХХХ

“Исён!” деб бировга суқмасман сўзим,
Ҳатто чумолининг умри ҳам азиз.
Мен исён қиламан ўзимга ўзим,
Ўзимни енгмоғлик зафардир бежиз.
27 -12- 2010.

Continue reading

Машқлар

МАШҚЛАР

Шодмон кўрмоқликни истаб ҳар доим,
Қанча уринмайин қилмас кифоят,
Мени дўзахингга отгин Худойим,
Мамнун бўлар шунда рақибим шояд.

ХХХ

Сенинг фалсафангла дунёга боқсам,
Ҳар оним, ҳар сўзим, ҳар қадам-гуноҳ.
Дўзахга кирибда ўзимни ёқсам,
Барибир дастингдан қутулмам гумроҳ!

Continue reading

ҚОҒОЗДАГИ ҲАҚИҚАТ

1992 йил 8 декабрда, 12-чақириқ Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг ўн биринчи сессиясида мамлакатнинг янги Конституцияси қабул қилинган эди.

Худди кечагидек ёдимда. Президент Девонида лойиҳаси тайёрланган ва сўнгра хориждан келган икки-уч олим тарафидан у ер бу ерига қалам тегизилган бу ҳужжат вилоятларга муҳокама қилиш учун юборилди. Ўзбекистон Президентининг давлат маслаҳатчиси Мавлон Умрзоқов ва Вазирлар Маҳкамаси раисининг биринчи ўринбосари Исмоил Жўрабеков навбати билан вилоятларга ташриф буюриб, ҳар бир вилоятдан сайланган Ўзбекистон Халқ депутатларини муҳокама учун бир жойга тўплашарди. Continue reading

МАДАНИЯТЛАР ЧОРРАҲАСИ

Азим ва поёнсиз Тинч океанининг шарқий қирғоғида жойлашган Портланд шаҳрида Орегон штатининг Симфоник Концертлар Саройига таклиф қилишди. Рахманинов ва Шостакович симфонияларининг ижро кечаси экан. Таклиф қилинганлар орасида нафақат инглизлар, балки ўнлаб миллат ва элатларнинг вакиллари бор эди. Ҳашаматли ва гўзал нақшлар билан безатилган саройдаги шовқиннинг ўрнини дирижёрнинг қўлига қамчисини, яъни таёқчасини олиши билан кириб келган сукунат қоплади.

Continue reading

ТУРКИСТОН ЁДГОРИ

Ўзбекнинг ҳақгўй адиби Ёдгор Обид 70 ёшга кирди

Шашти баланд шоир

Бир куни Ёдгор ака билан Ҳазар денгизининг соҳилида суҳбатлашиб бораётгандик, у киши тўлқинларнинг соҳилга урилиб, кейин ортга қайтишига тикилиб қолдилар.
-Бунда ҳам катта фалсафа бор-а, Ёдгор ака,- дедим мен.
-Ҳа, биз ҳам тезроқ орқага қайтишимиз ҳақида ўйлаяпман. Қаранг, шашти тез тўлқинлар ортга ҳам шашт билан қайтмоқда. Шашти сустлари эса соҳилнинг этагини “тутиб” қолмоқда… Continue reading

Жаҳонгир Маматов:ЗЕҲНИЯТНИНГ БЕШИГИ

Менга қолса зеҳниятнинг бешиги зарралардир, деган бўлардим. Мақолимиз бор: Қуёш заррада акс этади. Ўзини, ўзлигини англатишга қарор қилганлар бу ҳақиқатнинг сўқмоғига бош урадилар. Аммо баъзилар бундай сўқмокдан ҳам янглиш йўлларга чиқадилар. Американи наштар остига олган коммунистлар ҳам “Нима бизга Америка” дер эканлар, ўзлари билмаган ҳолда зарраларга диққат тортадилар.

Continue reading

Жаҳонгир Маматов:ҲАЙРАТЛИ ҲАДЯ

Ҳар ким дунёни ўз кўзи билан кўради. Юқорида мен зикр этган масалада ҳам ҳар кимнинг ўз қараши мавжуд. Чунки дунёнинг битта ҳақиқати бор, аммо ҳар бир инсоннинг унга нисбатан ўз мезонлари бўлади. Бугунга қадар энг кўп гапирилган ва энг кўп ёзилган давлатлардан бири Америкадир. Кимдир уни дунёнинг енгилмас кучи, дея таъриф этса, яна кимдир орзулар ўлкаси, дейди.

Америка ва Ўзбекистон. Иккиси икки дунё. Осилсанг баланд дорга осил деганларидек, Ўзбекистоннинг баъзи жиҳатларини Америкага солиштирмоқ истади кўнгил. Continue reading

ШЕЪРЛАР

Нега бири икки бўлмас,
Ўзбекнинг?

Биттаси ҳалқум деб,
Халқини қоқлайди.
Биттаси “Халқим” деб,
Ўзини оқлайди.
Биттаси “Сан! Сан!” деб,
Ботирни отади.
Биттаси “Ман! Ман!” деб,
Ёлғонни сотади.
Биттаси “Бош-ман!” деб,
Бигизин санчади.
Биттаси “Тошман!” деб
Бошингни янчади. Continue reading

Ўзгармаган мавзулар

ВАТАН

Инсоннинг киндик қони оққан ерни Ватан дейдилар. Бу тор маънодаги тушунча ва бу Ватан ҳақидаги ҳақиқатни тўла қамраб ололмаган тушунча. Инсоннинг бешик ва тобут орасидаги йўлини Ватан дейдилар. Бу кенг маънодаги тушунча ва Ватан ҳақидаги ҳақиқатни унуттиришга қаратилган тушунча. Хўш, ундай экан аслида Ватан нима? Continue reading

НОСИЁСИЙ ЛАТИФАЛАР (5)

ЗАМБУРМАСАЛ

СВЕТ

Кир ювиладиган Тоғорани деворга осиб қўйдилар. У қуёш нурида қизиб, роҳатланиб ётар ва ёнида осиқлиқ турган Ўроғу Аррага мақтанарди׃

-Мени сизлардан ҳам тўрроққа ва тепароққа осиб қўйишди. Бундай ҳурмат ва эҳтиромга етиш осон эмас. Кир ювилганда мен сувни ташқарига сачратмасликка уринардим. Эгамга шу хислатим ёққан бўлса керакки, менга бу қадар ҳурмат кўрсатди… Continue reading

NOSIYOSIY LATIFALAR (5)

ZAMBURMASAL

SVET
Kir yuviladigan Tog’orani devorga osib qo’ydilar. U quyosh nurida qizib, rohatlanib yotar va yonida osiqliq turgan O’rog’u Arraga maqtardi׃
-Meni sizlardan ham to’rroqqa va teparoqqa osib qo’yishdi. Bunday hurmat va ehtiromga etish oson emas. Kir yuvilganda men suvni tashqariga sachratmaslikka urinardim. Egamga shu xislatim yoqqan bo’lsa kerakki, menga bu qadar hurmat ko’rsatdi… Continue reading

Ўзгармаган мавзулар

Ўткир Ҳошимов интернетга қарши

САВОЛ: Сиз Интернетни тарғиб қилиб ёзган эдингиз, лекин Ўткир Ҳошимов “Халқ сўзи” газетасининг 21 Август кунги сонида аксини ёзган.  http://www.CentrAsia.Ru/ Бунга нима дейсиз? (Алишер, 6 Сентябр).

ЖАВОБ: Бу мақолани ўқиб ўзбек зиёлисининг онги, зеҳнияти аввал қандай бўлса, бугун ҳам шундайлигича қолганига афсусландим.

Биринчи марта картошкани кўришганда “Бу кофирнинг калласи” дейишган ва истеъмол қилишмаган. Continue reading

НОСИЁСИЙ ЛАТИФАЛАР (4)

ЗАМБУРМАСАЛ

ҚОИДА
-Ошхонада Кафгирнинг қоидасини юргизамиз,-деди Қошиқ.
-Бекор айтибсан! Кафгирнинг қоидасини ўз танангда синаб кўрсанг биласан! Момоталоқ қилиб ташлайди,-дея эътироз билдирди Қозон.
-Ундай бўлса, Ўчоқнинг қоидасини юргизамиз!
-Ақлингни едингми? Унинг қўлига тушсанг онангни Омонқўтандан кўрсатади!
-Уф-е! Сизларга у қоида ҳам ёқмайди, бу қоида ҳам. Бўлмаса менинг қоидам билан яшаймиз.
-У қанақа қоида экан? Continue reading

NOSIYOSIY LATIFALAR (4)

ZAMBURMASAL

QOIDA

-Oshxonada Kafgirning qoidasini yurgizamiz,-dedi Qoshiq.
-Bekor aytibsan! Kafgirning qoidasini o’z tanangda sinab ko’rsang bilasan! Momotaloq qilib tashlaydi,-deya e’tiroz bildirdi Qozon.
-Unday bo’lsa, O’choqning qoidasini yurgizamiz!
-Aqlingni edingmi? Uning qo’liga tushsang onangni Omonqo’tandan ko’rsatadi!
-Uf-e! Sizlarga u qoida ham yoqmaydi, bu qoida ham. Bo’lmasa mening qoidam bilan yashaymiz.
-U qanaqa qoida ekan? Continue reading

Ўзгармаган мавзулар

ИЖРОЧИЛИК ЁКИ МАНСАБ ВА МАНФААТ ҚУРБОНЛАРИ

Советлар замонида энг кўп ёйилган иллатлардан бири “хўп, хўп” хасталиги эди. Бу иллатдан донғимиз ҳам чиққани маълум. Яъни тўғри ё нотўғри, ҳақ ё ноҳақ топшириқ олсак, бас-ки юқоридан келган бўлса, оғзимиздан “хўп”дан бошқа сўз чиқмасди. Бундай ижрочилик демократияга зиддир. Демократия фикрлаш минбари. Ҳар қандай масалада иштирок этиш демакдир. Кўр-кўрона ижрочилик эса иқтидорни сақлаб қолиш учун қўлланадиган ҳар турли режимларга хос. Continue reading

НОСИЁСИЙ ЛАТИФАЛАР(3)

ЗАМБУРМАСАЛ

(Давоми)

ИФЛОСЛАР
Жўмрак шириллаб турганди.
-Ўчир товушингни,-деб унга бақирди ифлос идишлардан бири.
Қолганлари ҳам унга қўшилдилар.
-Мен товушимни ўчирсам, сиз қандай қилиб тоза бўласиз, қандай қилиб покланасиз?-деди Жўмрак. Continue reading

NOSIYOSIY LATIFALAR(3)

ZAMBURMASAL

(Davomi)

IFLOSLAR
Jo’mrak shirillab turgandi.
-O’chir tovushingni,-deb unga baqirdi iflos idishlardan biri.
Qolganlari ham unga qo’shildilar.
-Men tovushimni o’chirsam, siz qanday qilib toza bo’lasiz, qanday qilib poklanasiz?-dedi Jo’mrak. Continue reading

Саволга жавоб

-Жаҳонгир ака, битта саволим бор эди. Сиз ўзингиз айтгандек фаол сиёсатни ташлаб кетгансиз. Бу сиёсатдан узоқ тураман дегани. Агар ҳамма шундай қилиб ўзини сиёсатдан четга олса, келажагимиз нима бўлади? Ўқувчи.

-Бу ҳақда ёзганимда мен фаол сиёсатдан кетганимни айтгандим. Бунга ҳам бир йилдан ошди. Бу дегани бирор-бир ташкилотга аъзо эмасман, бирор ташкилот сафида туриб сиёсат юргизмайман дегани. Бу қадар оддий. Бугун ҳам фикримда собитман. Лекин ўшанда ёзганимдек, бу дегани сиёсатдан бутунлай кетдим дегани эмас.

Ҳаётнинг ўзи сиёсат, ҳар бир айтилган гап сиёсат. Бунинг устига ўз мустақил қарашингиз ва ўз мустақил позициянгиз бўлса, унда ҳар бир айтган сўзингиз ҳам фаол сиёсатдан иборат бўлади. Continue reading

Жаҳонгир Муҳаммад׃ “ҚИЁМАТ КУНИ” (13)

Блогда ёзиб борилаётган тарихий-замонавий роман

-13-

Вашингтон, 2005 йил, 5-май

Атрофда одамларнинг кўзи кўрмайдиган шарлар. Ҳар бир одамга биттадан шар. Бу кўринмас шарларга эшиклар ўрнатилган. Биттасидан кирилади ва иккинчисидан чиқилади. Кириш эшигига рўпара келиб қолганларга ичкарида етти сония вақт берилади. Бу ташқаридаги бир сонияга тенг. Уларга ана шу вақтда нариги дунёнинг жаннату дўзахи кўрсатилади. Кейин улар ташқарига чиқиб, кўрганларини “ҳазм этадилар”. Continue reading

Jahongir Muhammad: “Qiyomat kuni” (13)

Blogda yozib borilayotgan tarixiy-zamonaviy roman

-13-
Vashington, 2005 yil, 5-may

Atrofda odamlarning ko’zi ko’rmaydigan sharlar. Har bir odamga bittadan shar. Bu ko’rinmas sharlarga eshiklar o’rnatilgan. Bittasidan kiriladi va ikkinchisidan chiqiladi. Kirish eshigiga ro’para kelib qolganlarga ichkarida etti soniya vaqt beriladi. Bu tashqaridagi bir soniyaga teng. Ularga ana shu vaqtda narigi dunyoning jannatu do’zaxi ko’rsatiladi. Keyin ular tashqariga chiqib, ko’rganlarini “hazm etadilar”. Continue reading

НОСИЁСИЙ ЛАТИФАЛАР (2)

ЗАМБУРМАСАЛ

ҚОН ТОРТАДИ
Қонга беланган Болтани ҳамма сўка бошлади. Лекин бирдан ғиз-ғиз этиб ҳавони кесганча Пичоқ ўртага чиқди׃
-Биринчидан, Болта деган отлари бор, бу бизнинг фахримиз! Иккинчидан, Болта дейилганда ҳаммага титроқ киради. Учинчидан, Болта жанобларидан бизнинг умидимиз жуда катта. Continue reading

NOSIYOSIY LATIFALAR

ZAMBURMASAL

QON TORTADI
Qonga belangan Boltani hamma so’ka boshladi. Lekin birdan g’iz-g’iz etib havoni kesgancha Pichoq o’rtaga chiqdi׃
-Birinchidan, Bolta degan otlari bor, bu bizning faxrimiz! Ikkinchidan, Bolta deyilganda hammaga titroq kiradi. Uchinchidan, Bolta janoblaridan bizning umidimiz juda katta.

Pichoqning nutqini eshitib o’tirgan Qoshiq yapaloq boshini qimirlata boshladi.
-Nega lapanglayapsan, Qiyshiq qoshiq?-dedi unga Vilka.
-Qon tortadi deganlari rost ekan, bitta urug’dan-da!-dedi Qoshiq. Continue reading

НОСИЁСИЙ ЛАТИФАЛАР

ЗАМБУРМАСАЛ

ҚОЗОН…

Қозон қорнини ушлаб қаҳқаҳа отиб куларди.
-Нега кулвоссан?-деб сўради ундан Ўчоқ.
-Кўрмаяпсанми, ходаларни бир томонга ташлаб, болор кўтариб келишмоқда, оғзингни каттароқ оч!
Шу пайт Ўчоқ ҳам қаҳқаҳа уриб кула бошлади. Continue reading

СИЁСИЙ ЛАТИФАЛАР

БИРДАМЛИК
-Афғонистонда ҳамма бир-бирини “душман жосуси” деб айблар экан,-деди сафардан қайтиб келган маслаҳатчи Алдаркўсага.
-Ҳмм, улар ҳам ривожланиб кетибди-ку!

-Ҳа, биттаси иккинчисини “Американинг жосуси” деса, иккинчиси учинчисини “Покистоннинг жосуси” дейди, яна биттаси бошқасини “НАТОнинг шпиони” деса, уни наригиси “Эроннинг айғоқчиси” дер экан. Бу жуда ҳам кенг тарқалиб кетибди. Ҳаммаси бир-бирини еб ётибди. Continue reading

Саволга жавоб

Ассалому алейкум ҳурматли Жаҳонгир ака. Агар сиздан Гитлер, Сталин ва Каримов шеър ёзган деб уларнинг шеърларини таржима қилиш сўралса, буни бажарган бўлармидингиз? Раззоқ.

-Бундай ишни бажариш инсондан жуда ва жуда тубанлашишни, виждонсизликни талаб қилади. Дунёда талантли инсонлар тиқилиб ётибди. Шоир деганнинг ҳам, шеър ёзадиган одамнинг ҳам сон-саноғи йўқ. Агар муҳит ва шароит бўлса ҳар қандай одам ҳам шеър ёза олади. Continue reading