Jahonnoma

ЙЎҚОЛГАН СИМВОЛ

Шу кунларда вақтим бўлганда Дaн Браунниг “Йўқолган символ” деган китобини ўқияпман. Жуда қизиқ ёзилган ва унинг олдинги асарлари каби бу ҳам баҳс-мунозаралар уйғотмоқда. Фақат сирли масонларгина эмас, ҳатто ҳукумат ҳам бу мунозара ичида. Жумладан, биринчи бўлиб, АҚШ Марказий Разведка бошқармаси баҳсга қўшилди, лекин китобдаги фактларни рад этмади.

Зотан китоб шу идорнинг асрори билан бошланади׃

“1991йилда бир ҳужжат МРБ сейфига қулфланди. Ҳужжат ҳали ҳам ўша ерда. Унинг сирли матнида номаълум ер ости жойи ҳақида гап боради. Ҳужжатда жумладан, шундай ибора бор׃ Бу нарса ўша орада кўмилган…” .

Бу сатрларни автограф ўрнида берган муаллиф ўқувчини бир зумда китобнинг ичига бошлаб кетади.

АҚШда ҳар кимнинг ўзи бориб турадиган ёки ўзи аъзо бўлган дўкони бўлади. Биз мана 10 йилдирки, Костко (Costco) деган дўконга аъзомиз. Ҳамма нарсани шу дўкондан оламиз. Кийим кечакдан озиқ-овқатга қадар. Машинанинг бензинидан балонларигача. Уйнинг томидан гаражнинг эшигигача… хуллас нима истасангиз бор. Ҳам сифатли, ҳам нархи ёмон эмас. Фақат аъзолик бадали тўлаб турасиз. У қадар кўп эмас. Уни ҳам харид миқдорига қараб қайтиб беради. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

Ёзилмай қолган шеърлар

“Кўзларингга кириб ухласам,
Совқотмасмидим!”
Бу-совқотган одамнинг гапи! Менинг гапим!
Бу-“кўзларинг иссиқ – меҳрли” демоқчи бўлган одамнинг гапи!
Бу-нега сени ташлаб кетдим, сенсиз ҳаётим музликка, совуқ ваҳшатга айланди, деган дарвешнинг гапи!
Бу- шоирнинг шунчаки эҳтиросли сатридир балки?
Ахир биз, мазмун излаймиз, мазмунсизликдан!
Ахир биз, мазмун тополмаймиз мазмунликлардан!

“Шуҳратнинг тоғидан қулаган куни
Ўлгани унинг!”
Бу-унинг шуҳрат топганига ишора…
Бу-унинг шуҳрат чўққисига етганидан даракдир балки?
Бу унинг золимга, яланғоч шоҳга, иқтидор касалига айлангани ҳақидаги шунчаки гапдир?
Балки, бу ундан умидни узинг, у одамлик водийсидан ҳайвонот ўрмонига бош Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

НОЗИМ ҲИКМАТ: Эшикларни урган менман

Кимлардир уни Ватан хоини дедилар.

Кимлардир уни динсизликда айбладилар.

Яна кимлардир унга коммунист деган тамғани урдилар.

Баъзилар эса уни турк эмас, юнонда туғилган юнон дедилар.

Ўзи севган ва ҳақида қайғурган Ватанида қадрига етмадилар.

Қувғиндан олиб, қувғинга солдилар.

Зиндонбанд эттилар. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

ҚЎЛ ЎПИШ

Бугун бир хабарга кўзим тушди. Тожикистон Ислом маркази қошидаги Уламолар кенгаши айрим намозхонларнинг дин пешволари қўлини ўпишига доир ишини қоралаб, қўл ўпишни тақиқлаш ҳақида фатво берибди.

Қизиғи шундаки, бу фатвони шарҳлаган Уламолар кенгаши раҳбари жума намозларидан сўнг айримлар уламоларнинг қўлини ўпишга уриниши оқибатида ноқулай вазиятлар вужудга келаётгани учун шундай қилишганини айтган.

Биз доим ўзимизни ўзимиз танқид қиламиз. Лекин мақтанадиган одатларимизни пайқамаймиз. Масалан, тожикистонликлардан тортиб туркияликларга қадар биздан ўргансалар бўладиган одатларимиз ҳам бор.

Туркияга илк борганимда, бизни миллиятчи ҳаракат лидери Алпарслон Туркаш қабул қилганди. Турк дунёсининг ҳар турли бурчакларидан келганлар саф тортиб, унинг қўлини ўпа бошладилар. Мен унга яқинлашганимда, ҳурматини бажо келтириб, кўришмоқ учун икки қўлимни узатдим. У:

-Сен ўзбексан!-деди ва мени бағрига босди. Continue reading →

Filed under: Kundalik | 2 Comments »

ҚИЁМАТ ҚИЁФАСИ

Кеча ҳафтанинг энг катта воқеасига айланган ва кўпчиликнинг оғзидан тушмаётган “2012” филмини бориб кўрдим. Филм бугунгача кўп гапирилган қиёматнинг расмини, қиёматнинг қиёфасини чизган׃
Одамнинг одамийлиги муз каби эригани…
Одамнинг ҳайвонлиги қон билан бўғилгани…
Умрнинг тилоғочдай узунлиги…
Умрнинг сополакдай улоқтирилиши..
Муомаланинг суйри каби ўзгариши…
Манфаатнинг ливатгардай турланиши…
Даҳшатнинг рўдапо оёқлари…
Ваҳиманинг учалатой сояси…
Рўйинатан, маккор табиат…
Заминнинг унгурларга айланиши…
Бойликнинг қазна каби бир пул бўлиши…
Миллионларнинг қудрати тийинга тобе бўлиб қолгани…
Мансабдорнинг қандала ҳоли… Continue reading →

Filed under: Kundalik | 1 Comment »

Fotolar. Bermuda uchburchgi bo’ylab Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

ҚУЛЛИКНИНГ АЛОМАТЛАРИ

Қуллик фақат қулдорлик давридагидек бировнинг қўлида ҳайвон каби ишлаш маъносинигина англатмайди. Бугунга келиб бу калима бошқа маънолар ҳам касб этмоқда. Масалан, кимнингдир йўлидан чиқа олмаслик, подшоҳларга тобе бўлиш, ўз фикрига эга бўлмасдан ўзгаларнинг чизиғидан чиқа олмаслик, мустамлакада бўлиш зеҳниятидан қутула олмаслик ва ҳоказо ҳолатларда ҳам қуллик калимаси ишлатилмоқда.

Ана шундан келиб чиқадиган бўлсак, Совет даври ҳам қулдорлик жамияти эди. Бу жамиятнинг услуб ва усуллари кишиларнинг онгига, ҳаётига шу қадар сингиб кетган эканки, мана Ўзбекистон мустақил бўлганига 11 йил бўлаяпти ҳали ҳам қуллик аломатлари гуркираб яшамоқда. Масалан дейсизми?

-Каримовга тобе бўлганлар…

-Каримовнинг режимини қўллаб-қувватлаётганлар…

-Каримовнинг сиёсатини кўр-кўрона тарғиб қилаётганлар… Continue reading →

Filed under: Kundalik | 1 Comment »

НАВРЎЗ МУБОРАК !

Ҳей, оғир кун ҳам Аллоҳини ўйлаган,
Ҳей, ёлғон эмас, рост сўзини сўйлаган,
Ҳей, зардоб ютиб курашини қўймаган,
Диллар
Назрўз муборак сизга!

Ҳей, мансаб учун дўст ёрини сотмаган,
Ҳей, қабоҳатнинг ботқоғига ботмаган,
Ҳей, Ватаним деб кечалари ётмаган,
Диллар
Наврўз муборак сизга! Continue reading →

Filed under: Kundalik | 6 Comments »

СИЁСАТДАН  БЕЗДИРИШ

Қайнотам 76 ёшда. Исмлари Олим. Ўзлари ҳам олим, ўқимишли одам. Ҳали ҳам тинмай китоб ўқийдилар. Аммо сиёсатдан гап очмайдилар. Мен ҳам гаплашганимизда бу тамойилга тўла риоя қиламан.

Бир кун буқоқ бўйича таниқли олим Ражаббек Исломбековнинг рус тилида ёзилган ҳужжатли-романи ҳақида гапириб, унда муаллиф иккинчи жаҳон уруши пайтида талаба экан, Мирзачўлга тошбақа тергани олиб боришганини ёзганини айтдилар.

Кейин׃

-Бу менга бир воқеани эслатди,-дедилар,-Уруш йиллари темир йўл хизматида ишлаганлар ҳарбий соҳага оид одамлар ҳисобланарди. Халқ ҳақида ҳеч ким ўйламаса ҳам, темирйўлчилар ҳақида ўйлашарди. Бу Сталиннинг топшириғи эди. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

“Ўзбекистонда бойлар бўлмайди”

Эсингизда бўлса керак, 2005 йилнинг декабр ойида Конститутция қабул қилинган кун муносабати билан гапирган Ислом Каримов “Ўзбекистонда бойлар бўлмайди” деган эди. Буни икки хил шарҳлашди. Баъзилар “Каримов социализм йўлига қайтмоқда” дейишса, баъзилар “Энди халқнинг қолган-қутган нарсаси ҳам тортиб олинади” дейишди.

Биринчи қараш бўйича шуни айтиш керакки, Каримов зотан коммунистик-социалистик йўлдан бир қадам ҳам чекинган эмас, балки анча илгари кетди. Шўролар бу режимни қаттол бир тузумга айлантирган бўлсалар, Каримов “қаттол”нинг қаватига “баттол”ни ҳам қўшди. Иккинчи фикрни айтганлар анча нарсани кўра оладиган эканлар, ҳақиқатдан ҳам Каримов халқнинг қўлида қолган қолган-қутганини ҳам тортиб олди. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

МУКАРРАМ

Дунёнинг яхши одамларга эҳтиёжи бор…

Она томонимда ҳам, бобо томонимда авлодлардан авлодларга ўтган олтинлар бўлган. Онамнинг оналари кўзадаги олтин тангаларни санаб ўтирганларини дадам кўриб қолганларида:

-Буларнинг ҳаммаси сеники,-дер эканлар.

Лекин бувим касалхонада тўсатдан вафот этганларидан кейин бу олтинларни топа олишмаган. Бувим катта қилган ва уйлантириб қўйган бир киши бор эди. Уни онам “укам” дердилар, биз “тоға” дердик. Онаси уни туғганда вафот этган экан. Исми Ғулом эди. Жуда меҳнаткаш, камтар, камсухан, бутун қишлоқнинг юмушини бажариб юрадиган ажойиб инсон эди. Умр йўлдоши ҳам мени ўз ўғли каби севарди. Унинг мен тенги ўғли бўлиб исми Фарҳод. Биз бирга ўсган чин дўст. Валламат, мард йигит. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

Bahorga oz qoldi

Toshkentda qor yog’moqda!

Bahorga bir kun qolganda sovuq oqim qirib keldi. Bu- o’lkamiz tabiatiga xos.

Ko’p yillar oldin Samarqanddagi uyimiz derazasidan erta tongda tashqariga qaraganimda kurtak otgan daraxtlarning shoxi oppoq qorga o’ralgan bo’lardi.

Keksalar qishning o’jarligi,baribir o’z aytganini qilishi haqidagi hikmatlarni ko’p aytishardi.
Bugun ham bu qahr yo’qolmabdi. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

Shohi Darvesh: Agar bizning qudratimizga shubha qilsang, biz qurdirgan qamoqxonalarga boq!

Inson jamiyatda yashar ekan,oldinga umid uzatib boradi.

Kun oxirida “qani Eshmat bugun o’zingga nechchi qo’yasan,nimani qoyil qilding-u eplolmaganing nima bo’ldi?”desa,o’ziga foyda.

Shu gapni aytmasa ham uni birov urmaydi.

Unda haqiqiy kun qachon keladi axir?

Rejimning bahosini berayotganda,o’tgan voqeaga emas keladigan xavfga chim bosish kerak. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

20.Бахтли мушуклар

Туркияда Ўртакўй билан Бешиктош орасида Чироғон отели бор. Неча юз йиллардан бери бу отелда қироллар, подшоҳлар ва энди президентлар меҳмон бўлишади. Ниҳоятда гўзал қаср. Деразаларидан Истанбул бўғозининг мавжли тўлқинларини тамоша қилишнинг ўзи бир роҳат.

Бироқ гап бу отелда кимлар ётгани ҳақида эмас. Гап отел ёнидаги икки автобусда. Автобусларнинг чархлари ерга ботиб, “бош”ларини хазонлар қоплаган. Ён тарафига “Ҳайвонлар билан дўстлашув дарнагининг хастахонаси” деб ёзилган. Қизиқ … бир тарафда шоҳлар, … иккинчи тарафда итлар ва мушуклар… даргоҳи. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

ДИНИЙ ЧАЛАСАВОД ҚИЛИШ

Ўзбекистонда диний эркинлик йўқ. (АҚШ Давлат департаментининг диний эркинликлар бўйича йиллик (2006) ҳисоботидан).

Бугун Ўзбекистонда диний экстремизм таҳликаси борми? –БОР!

Диний эркинлик эса, йўқ.

Ислом Каримов Ўзбекистон раҳбари бўлгунига қадар Ўзбекистонда диний экстремизм таҳликаси бормиди?- ЙЎҚ!

Аммо диний эркинлик бор эди.

Бугун баъзилар 1980 йиллар ўртасида Ўзбекистон Компартияси Марказий комитетида идеология масалалари бўйича котиб бўлган Раъно Абдуллаевани қаҳрамон деб ёзмоқдалар. Унинг ўзи ҳам ўзини Ислом дини тарафида турган қаҳрамон аёл қилиб кўрсатмоқда. Жумладан, 2006 йил Март ойида “Озодлик” радиосида ана шу ҳақда гапирганини ўзим эшитган ва ёқамни ушлаб қолгандим. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

МАҲАЛЛИЙЛАШТИРИШ

Ўзбекистонда президент бирор муаммо учун масъул эмас!(Ёзилмаган қонун).

Аслида Ислом Каримовнинг фаолиятига ҳеч ким Ислом Каримовнинг ўзичалик мукаммал баҳо берган эмас.

15 йил давомида у 76 марта вилоят кенгашларида кенгайтирилган нутқ ирод қилди. Бу нутқларнинг бир сатрини ҳам унинг ўзи ёзмаган бўлсада, у ўқиб бергани, қўшимчалар қилиб гапиргани унинг ўз айбини ўзи очганини кўрсатади.

Табиийки, бу нутқлар тайёрланишидан олдин ўнлаб казо-казолар вилоятга бориб, ҳамма ёқни “илма-тешик” қилиб, камчиликларни топиб қайтадилар.

Шунинг учун ҳам ҳар бир нутқда вилоятнинг барча жабҳаларидаги ўпирилишлар очиқ айтилади ва ишдан олинадиган ҳокимнинг бўйнига илинади.

Каримов 15 йилда вилоят раҳбарларини ишдан олгандаги нутқларини кўрсатиб, ”Мана сизга ошкоралик!” деб мақтанса бўлади. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

СЎКАҒОНЛИК

Ўзбекистонда барча раҳбарлардан тортиб, мухолифат сафларига қадар сўкағонлик касали тарқалган экан. (Ўзбек тилини ўрганган америкаликнинг айтгани).

СПИД асрнинг вабоси, миллионларнинг кушандаси бўлса, сўкағонлик Ўзбекистоннинг вабоси, ўзбекнинг кушандасидир. Дейишингиз мумкин׃ сўкағонлик ўзбекка бешикда теккан, ҳар бир оилада унинг илдизи чуқур. Ҳа, шунинг учун бу иллат тобутга қадар яшайди.

Илгари энг кўп сўкинадиган ва сўкишларга бети қалин халқ руслар деб ўйлардим. Чунки улар унча-бунча гапни бемалол сўкиш билан ифодалай олардилар ва унча-бунча сўкишни бемалол ҳазм қилиб кетаверардилар. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

ОЛТИНХЎРЛИК

Яна бир неча йилда Ўзбекистоннинг олтин запаслари тугайди.(Хабарлар оқимидан).

Қадим ўтган замонда, Туронзамин томонда бир Олтинбосган исмли аждарҳо ўтган экан. Олтинбосган жуда ҳам юҳо экан. У бир шаҳарга келиб, катта тепаликнинг устига ўтириб олибди. Ўша ердан халққа ваҳшат сочармиш. Уни ҳайдаймиз дейишса, ҳеч кетмас эмиш. Ўлдирамиз дейишса, ҳеч кимнинг кучи етмас экан. Унинг оғзидан отилган олов бутун шаҳарни ёндириб, кулга айлантирибди. Шунда қўшни шаҳарларда ҳам ваҳима бошланиб, улар бу аждарҳони йўқотишга киришибдилар. Унинг бир бошини кесишса, иккинчи, учинчиси ўсиб чиқарамиш. Ҳар узилган бошдан эса, аждарҳочалар туғилармиш. Улар катта аждарҳонинг атрофини қўрғон қилиб ўраб, уни қўриқлаб ўтирашар ва ҳеч қандай куч уни енголмас экан. Шу зайл йиллар кетидан йиллар ўтиб, бир куни аждарҳо ўз ажали билан ўлибди. Шунда халқ аждарҳочаларни тор-мор қилибди. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

ЁЛҒОН САНЪАТИ 

Ўзбекистонда гап бошқа, иш бошқа. (Хабарлар оқимидан)

Баъзилар бир одамни илк кўришдаёқ кимлигини билдим, деб мақтанишади. Бу мумкин бўлмаган нарса. Ҳеч қачон бир кўришда ёки бир суҳбатда бировнинг кимлигини билиш мумкин эмас. Балки бутун ҳаётингиз давомида ким биландир бир марта учрашган бўлсангиз ва ўша одам ҳақида 20 йилдан кейин гапириш маврида келиб қолса, унинг ё яхши одамлигини сезгандим ёки илк кўришдаёқ унинг аблаҳлигини билгандим, дейишингиз мумкин. Бу шунчаки гап омади айтиладиган сўзлар. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »

ТАҚЛИД

Ўзбекистонда демократиядан бошқа ҳамма нарсада Ғарбга тақлид қилинар экан.(Сайёҳнинг кундалигидан).

Бир куни Каримов кабинетига кирадиган эшикнинг ўнг томонидаги у ёқ-бу ёққа силжитиладиган шкафда турган телевизор ва видеомагнитофон ёнига келди-да׃

-Сизлар мени қандайдир шоҳга ўхшатибсизлар, латифа айтиб юрган экансизлар,-деди хафақон қиёфада.

Мен аввалига ҳайрон бўлдим. Кейин Эркин Воҳидовга айтиб берганим латифа ёдимга тушди׃

Бир киши тўсатдан шоҳ бўлиб қолибди. Тахтга ўтириши билан ҳамма тиз чўкиб, унинг амрига қулоқ тутибди.

-Бугундан бошлаб барча амалдорлар тўп ўйинини ўргансин!-деб буюрибди. Continue reading →

Filed under: Kundalik | 2 Comments »

РУСЛАШТИРИШ

Ўзбек тили давлат тили бўлгани ҳолда Ўзбекистонда давлат бошқаруви рус тилида юритилади. (Хабарлар оқимидан).

Бундан беш йил олдин Бразил-Амазон гуруҳига кирувчи Суруваҳа тилида гаплашувчилардан саккиз киши заҳар ичиб, ўз жонига қасд қилганди. Маълум бўлишича, улар ўзаро муомала воситаси, дунё билан алоқа кўприги ва Худога сиғинишда руҳиятларини ифодалайдиган она тиллари йўқолиб кетаётганига қарши исён сифатида ана шундай аянчли қисматни танлаган эканлар.

Она тили инсонга жон қадар азиздир. СССР йиқилиб кетаётган кунларда Ўзбекистонда ҳам ўзбек тилини давлат тилига айлантириш ҳаракати бошланган ва бу ҳаракат миллионлаб одамларни бирлаштирган эди. Continue reading →

Filed under: Kundalik | Leave a comment »