Мустақил журналистиканинг ўзи йўқ САВОЛ: Кимларни мустақил журналистлар деб айта оласиз ва қайси нашрлар мустақилдир?(Комил). ЖАВОБ: Журналистика ҳеч қачон мустақил бўлмаган. Чунки инсониятнинг қарийб ҳаммаси мустақилликдан кўра тобелика мойилдир. Бу унинг фитратига жо этилган туйғу. Жуда оз одамлар борки, улар тобе эмас, балки бошқарувчилардир. Лекин улар ҳам барибир ўз яратувчисига, қандайдир мафкурага, қандайдир кучга бўйсунадилар.
Бирор бир динга мансуб шахслар ёки гуруҳлар томонидан бошқариладиган журналистика ҳеч қачон ўша динга қарши бош кўтармайди.
Бирор мафкурага оид журналистика ҳеч қачон бошқа мафкурани қўлламайди.
Бирор куч томонидан яратилган журналистика ҳеч қачон бошқа кучнинг қуролига айланмайди. Мумкин, лекин ўлади, ўлдирилади, йўқотилади.
Бугун дунёнинг барча матбуот воситалари кимларгадир хизмат қилади-мустақил эмас. Улар “Бизнинг вазифамиз ҳақиқатни ҳимоя қилиш, ҳақиқатни айтиш, борни бор ҳолича кўрсатиш” деб айтадилар. Бу уларнинг маскаси. Бу маскани уларга тепаларидаги кучлар кийгизган. Журналистлар ана шу масканинг остида ишлашга мажбурлар. Continue reading →
Mustaqil jurnalistikaning o’zi yo’q SAVOL: Kimlarni mustaqil jurnalistlar deb ayta olasiz va qaysi nashrlar mustaqildir?(Komil). JAVOB: Jurnalistika hech qachon mustaqil bo’lmagan. Chunki insoniyatning qariyb hammasi mustaqillikdan ko’ra tobelika moyildir. Bu uning fitratiga jo etilgan tuyg’u. Juda oz odamlar borki, ular tobe emas, balki boshqaruvchilardir. Lekin ular ham baribir o’z yaratuvchisiga, qandaydir mafkuraga, qandaydir kuchga bo’ysunadilar.
Biror bir dinga mansub shaxslar yoki guruhlar tomonidan boshqariladigan jurnalistika hech qachon o’sha dinga qarshi bosh ko’tarmaydi.
Biror mafkuraga oid jurnalistika hech qachon boshqa mafkurani qo’llamaydi.
Biror kuch tomonidan yaratilgan jurnalistika hech qachon boshqa kuchning quroliga aylanmaydi. Mumkin, lekin o’ladi, o’ldiriladi, yo’qotiladi.
Bugun dunyoning barcha matbuot vositalari kimlargadir xizmat qiladi-mustaqil emas. Ular “Bizning vazifamiz haqiqatni himoya qilish, haqiqatni aytish, borni bor holicha ko’rsatish” deb aytadilar. Bu ularning maskasi. Bu maskani ularga tepalaridagi kuchlar kiygizgan. Jurnalistlar ana shu maskaning ostida ishlashga majburlar. Continue reading →
Умидки, бу йил унинг белига олтин камар тақадиган “мард” чиқмайди
САВОЛ:Ислом Каримов 74 ёшга кирмоқда. Унга туғилган куни арафасида қандай тилагингиз бор?
ЖАВОБ:Қариган чоғида туғилган кунининг келавериши инсоннинг тобора охиратга яқинлашиб бораверишини эслатгувчи белгидир. Ислом Каримов учун бу дунёда яна неча бор бу белги кўрсатилади, яъни унга неча бор туғилган кунни нишонлаш насиб этади, бу менга аён эмас.
Мен шуни истагандимки, у фоний дунёдан кетгандан кейин ҳам одамлар унинг туғилган кунини яхши хотира билан нишонлашлари ҳақида ўйласин. Лекин бундай йўл тутмади ва тутмаётир ҳам.
Инсон бу оламни тарк этгандан кейин унинг таваллуд ёки марҳумият куни ҳар йили такрор келган пайтда унинг руҳига дуо қилиш одат тусига кириб қолган. Каримов дуо эмас, қарғиш жамғарди ва жамғармоқда. Continue reading →
Umidki, bu yil uning beliga oltin kamar taqadigan “mard” chiqmaydi
SAVOL:Islom Karimov 74 yoshga kirmoqda. Unga tug’ilgan kuni arafasida qanday tilagingiz bor?
JAVOB:Qarigan chog’ida tug’ilgan kunining kelaverishi insonning tobora oxiratga yaqinlashib boraverishini eslatguvchi belgidir. Islom Karimov uchun bu dunyoda yana necha bor bu belgi ko’rsatiladi, ya’ni unga necha bor tug’ilgan kunni nishonlash nasib etadi, bu menga ayon emas.
Men shuni istagandimki, u foniy dunyodan ketgandan keyin ham odamlar uning tug’ilgan kunini yaxshi xotira bilan nishonlashlari haqida o’ylasin. Lekin bunday yo’l tutmadi va tutmayotir ham.
Inson bu olamni tark etgandan keyin uning tavallud yoki marhumiyat kuni har yili takror kelgan paytda uning ruhiga duo qilish odat tusiga kirib qolgan. Karimov duo emas, qarg’ish jamg’ardi va jamg’armoqda. Continue reading →
Жуда кўп ўқувчиларнинг талаблари билан “Савол-Жавоб” рукнини тиклаяпман. Электрон почтамга юборилган ёки ушбу сайтнинг изоҳлар бўлимида қолдирилган саволларингизга баҳолу қудрат, мухтасар тарзда жавоб бериб бораман. Фақат жавобларимни ҳақиқат деб эмас, менинг бугунги воқелик ва бугунги кун билан боғлиқ шахсий мулоҳазаларим, нуқтаи назарим тарзида қабул қилишингизни сўрайман.
Juda ko’p o’quvchilarning talablari bilan “Savol-Javob” ruknini tiklayapman. Elektron pochtamga yuborilgan yoki ushbu saytning izohlar bo’limida qoldirilgan savollaringizga baholu qudrat, muxtasar tarzda javob berib boraman. Faqat javoblarimni haqiqat deb emas, mening bugungi voqelik va bugungi kun bilan bog’liq shaxsiy mulohazalarim, nuqtai nazarim tarzida qabul qilishingizni so’rayman.
Obamaning omadi bor ekan!
SAVOL: AQShda davom etayotgan saylovlarga munosabatingiz?
JAVOB: AQShda hali prezident sayloviga qariyb ikki yil bor.
Demokratlar emas, Demokratik partiya yana Obama nomzodini ilgari surmoqchi va shuning uchun partiyaning boshlang’ich bo’g’inlarida tanlov kampaniyasi yo’q.
Respublikachilar esa boshlang’ich tashkilotlardagi saylov-tanlovlardan o’tib, bitta nomzod belgilanadigan s’ezdga tomon yaqinlashdilar.
Menga xuddi respublikachilar partiyasi bu saylovni ataylabdan yutqazishni rejalagandek ko’rinmoqda.
Chunki ular bugunga qadar Obamani “nakaut” qiladigan birorta ham nomzodni ilgari surmadilar. Continue reading →
“Замондош” радиоси саволларига жавоблар
-Рус, Хитой ва АҚШ учбурчагида Каримов нима қилмоқда?
-Мирзиёевнинг президент бўлиши аниқлашдими?
-Ёлғонлар туфайли Би-би-си ва “Озодлик”нинг бурди қолдими?
Суҳбат 2011 йилнинг 11 декабр куни эфирга узатилган.
“Замондош” сайти ва радиоси муассислари ва мухлислари тузилишини таклиф этаётган Ўзбекистон Демократик Халқ ҳаракатига менинг лидер бўлишимни олға сураётган яхши ниятли инсонларга:
Менга билдирилган ишончга катта раҳмат.
Лекин мен ҳаётим давомида “Бирлика”ка аъзо бўлмаганман. Бу менинг тўғри қарорим бўлганини вақт исботлади.
Икки йил ЭРК партиясига аъзо бўлганман ва бу менинг ҳаётимдаги энг катта хато бўлганини ҳам ҳаёт исботлади.
Кейинги йилларда мухолифатга ёшлар кириб келмаётгани ва уларга йўл бўшатишда ўрнак бўлиши учун Демократик Ўзбекистон конгресси раислигидан ҳам воз кечдим. Continue reading →
“Қувғин” тарихий романининг қисман янги таҳрирдаги нашридан (Китобнинг бу 2011 йилги нашрини тўлалигича jahonnoma.com сайтида ўқиш мумкин) кейин бир қанча ўқувчилардан мактублар олдим ва уларнинг баъзиларига қуйида жавоб бермоқчиман, қолганларига ҳам келгусида тўхталиш ниятим бор.
САВОЛ: “Қувғин”даги Миртемир ўзингиз бўлсангиз керак. Нега уни бунча мақтаб юборгансиз, яъни ўзингиз ўзингизни?(Нодирбек Латипов).
ЖАВОБ: Аввало шуни айтишим керакки, “Қувғин”да бадиий романчиликдаги ижобий ва салбий қаҳрамон деган эски усул асосида йўлга чиқилган. Бундан 17 йил олдин бугунги қарашларимда бўлганимда бошқача йўл тутган бўлардим. Continue reading →
Ўзбек тилида асрлардан буён яшаётган “Арабнинг ўлиги…” деган гап бор. Бу иборани турли ҳолатларда қўлланишган. Масалан, “Арабнинг ўлигидек оғир” ёки “Арабнинг ўлиги экансанку?” ва ҳоказо.
Энди буни “Арабнинг ўлигидек қиммат” деб ҳам ишлатса бўлади. Чунки Ливияни 40 йилдан ошиқ бошқарган қаттол Муммар Қаддафийнинг ўлиги нафақат Америка ва Авропага балки арабларнинг ўзига ҳам жуда қимматга тушди. Ғарб жарақ-жарақ миллионларини бу мамлакатдаги нефт ҳисобига чиқариб олиши мумкин. Лекин арабларнинг ўзлари йўқотганларини ҳеч қачон қайтариб ололмайдилар. Continue reading →
Путиннинг орқасини “мухолифат”нинг лаби билан ўпиш…
Санкт-Петербургда Мустақил давлатлар ҳамдўстлигига аъзо мамлакатларнинг ҳукумат раҳбарлари даражасидаги йиғилишига Бош вазир ўринбосари савиясида қатнашган Ўзбекистоннинг кутилмаганда имзога очилган “Эркин савдо зонаси яратиш тўғрисида”ги шартномани имзолаши мантиқан мумкин эмас эди. Чунки бу диктатор Каримовгина қарор берадиган масала. Ўзбекистон бу ҳужжатни расман рад этган эмас. “Кўриб чиқмоқчи”.
Бу ерда уч нуқтаи назар бор. Continue reading →
Кейинги йилларда Ислом Каримовнинг «жигаргўшаси» Шавкат Мирзиёев ҳақида анча-бунча нарса ёзилди. Кимдир у «ота»сининг вориси, деса, кимдир уни Каримов яқин орада эски «туз»лар ёнига жўнатади дейди.
Бу масалада ўн соат ўн жойдан иҳтибослар келтириб, остига адабиётлар рўйхатини илова қилиб, ўн хил хулосани қалаштириб ташлаш ҳам мумкин. Зеро битта хулосага бориб бўлмаслиги ҳақида ҳамманинг ишончи бутун. Continue reading →
Ўзбекча-инглизча луғат нашр этилгани муносабати билан қутлов йўллаган барча муштарийларга чин дилдан раҳмат айтамиз. Шу билан бирга китобни қаердан олиш ҳақида сўраётганларга қуйидагиларни маълум қилмоқчимиз.
АҚШда нашр этилган ўзбекча-инглизча луғат (Comprehensive Uzbek-English Dictionary. Author: Jahangir Mamatov, Michael Horlick, Karamat Kadirova) нашриёт томонидан қуйидаги адресда сотилмоқда. http://www.dunwoodypress.com/products/-/323
Бизникилар учун АҚШда ўрнатилган нарх оғирлик қилиши мумкин. Шу боис кимки имтиёзли тарзда оламан деса, мана бу адресга мурожаат қилишини тавсия этамиз:
Сиёсатшунос Жаҳонгир Муҳаммаднинг Қирғизистон қирғини ва Туркистон келажаги борасида “Озод Осиё” радиоси саволларига жавоблари
МУХБИР׃ Қирғизистондаги воқеаларга қандай сабаблар омил бўлган деб биласиз?
ЖАҲОНГИР МУҲАММАД׃ Аввало шуни айтиш керакки, воқеаларнинг бевосита иштирокчиси бўлиш бошқа ва воқеалар ҳақида билвосита манбаларга таяниб хулоса қилиш бошқа. Бизнинг хулосаларимиз иккинчи ҳолга яқин бўлгани учун ҳам субъектив характерга эга бўлади.
Айни пайтда Каримов каби битта нарсани кўрсатиб, сабаб мана шу деб туриб олиш-яъни айбни кўринмас ”учинчи куч”га юклаб қўйиш- бу туллак сиёсатнинг иши. Continue reading →
Эртага Америкада Оналар куни. Шу байрам билан умр йўлдошимни қутлар эканман, менинг ёзганларимга назар ташлайдиган барча оналарга ҳам бахтли кунлар тилайман, фарзандларингиз бахтини кўринг, юртингиз бахтини кўринг, қўшганингиз билан қўша қариб, яхши кунларнинг соҳиби муҳтарамаси бўлиб юринг, дейман.
Ўйлаб кўрсам, Ўзбекнинг онаси ҳақида бундан ўн йил олдин ёзганим ҳали ҳам кучида экан. Балки ўқимган бўлишингиз мумкин деб бу ерга кўчириб қўйдим:
ЎЗБЕКНИНГ ОНАСИ
Ўзбекистонда ҳар йилнинг бир оти бор. Кейинги уч йил эса оналар номи билан боғлиқ эди. Бу йиллар оналарга нима берди? Ўзбекнинг онаси бир йил тугаб иккинчи йил бошланаркан қай аҳволда? Continue reading →
Савол йўллаган бир ўқувчим, “Ўзбекистонда халқ оёққа турса кучишлатар идораларининг раҳбарлари халқ томонига ўтиши мумкинми? Ким кимга қачон қўшилиши мумкин?” деб сўрабди.
Худди шундай саволлар 2005 йилнинг бошларида ҳам кўп маротаба янграган. Андижонда 13-майда юз берган қонли воқеалардан бир ҳафта олдин бундай саволга “Озодлик” радиоси орқали ”Агар “инқилоб қиламан” деб минг одам чиқса, Каримов минг одамни оттиради!” деб жавоб қилгандим. Шундай бўлди ҳам. Ҳозир ҳам жавобим айни. Чунки Каримовнинг менталитети ўзгармаган. Ўшанда ҳам кучишлатар идоралари раҳбарлари халқ томонига ўтмаган, бугун ҳам ўтмайди. Нега? Continue reading →
5 Май, 2011 йил
Ҳар йили апрел ойининг охирги дам олиш оқшоми “Оқ уй”да фаолият кўрсатадиган мухбирлар жамиятининг йиллик анжумани бўлади. Мана ўн йилдирки, буни қолдирмай томоша қиламан. Чунки бу расмий анжуманлик қолипидан чиқиб, сиёсий сатира, сиёсий юмор, сиёсий аския кечасига айланган. Ҳатто президент ҳам келиб ўзини, оиласини, атрофдагиларни сатира йўли билан танқид қилади. Continue reading →
Кеча шогирдларимдан бири “Фейсбук”(Facebook)да ўзига “жой очганини”, ҳамма ўша ёқда эканлигини айтиб, мени ҳам ўша томонга “кўчишга” чақирди.
-Жоним билан “кўчар”диму лекин у ёқда “яшаш” учун вақт етмайди-да,- деб жавоб қилдим.
У энди нафақат бу ижтимоий сайт, балки “Твиттер” (Twitter)га ҳам “кириб” туришимни маслаҳат берди. Раҳмат айтдим.
Аслида бу сайтларга бундан бир неча йил олдин “кириб”, кейин “эски ўйимга кўчиб кетгандим”. Чунки у пайтда у ерда ҳали бизникилар йўқ эди. Continue reading →
Маълумки, кўп одамлар айтган гапларини қилмайдилар. Бу нарса улар оддий, кўп қатори фуқаро эканликларида бошқаларга унчалик зарар келтирмаса ҳам бир мамлакатга раҳбар бўлиб қолганларида улкан зиёнга айланиши мумкин. Чунки уларнинг айтган гаплари сиёсатга кўчади ва одамларнинг тақдирини ҳал қилади.
Узоққа бормайлик, бугундан гапирайлик. Бугун умумжаҳон матбуот эркинлиги куни. Бу гап осмондан тушиб қолган эмас, 1993 йилда БМТ буни махсус резолюция билан эълон қилган. Бунга рози бўлиб, имзо отганлар орасида Ўзбекситон ҳам.
Мана 1994 йилдан бери шу кун – Матбуот эркинлиги куни. Ўзбекистон режимининг отаси бунга рози бўлганда “Ҳа, нима қипти, бир йилда бир марта эркинлик берсам берибманда” деб ўйлаган ҳам бўлиши мумкин. Лекин шу бир кунлик эркинлик ҳам йўқ. Демакки, шуни ҳам ўйламаган. Continue reading →
Бин Ладен шундайгина Исломободнинг биқинидаги кошонода яшаганини ҳеч ким билмаган деган гапга ўзбекнинг беш ёшли боласи ҳам ишонмайди. Бунга америкаликлар ҳам ишонишмайди. Шунинг учун ҳам улар доим Покистон раҳбарларига буни таъна қилишарди. Телевизорда “Муттаҳам, пулни олаяпсан, аммо душманимизни қўйнингда илон қилиб асраб ўтирибсан” дейишган.Бу гапдан ўша кездаги президент Парвез Мушарраф дод деб юборган ва “Бин Ладен балки Вашингтондадир?” деб бақирганди. Continue reading →
Кимлардир охирги қаторда ва олдингиларга ҳавас билан қараб ўша томонга талпинарди.
Параднинг икки томонига автобус ва юк машиналари терилган. Хотин-халаж, бола-чақа уларнинг устига чиқиб олишган.
Бир томонда рангли тухумларни уриштирганлар…
Бошқа томонда “фокус-мокус” кўрсатганлар…
Яна бир ёқда сувга, музқаймоққа, кинога навбат кутишлар…
Бошқа ёқда “качели-карусел” … Continue reading →
Jahonnoma 
You must be logged in to post a comment.