Ўзгармаган мавзулар

АЙҒОҚЧИГА АЙЛАНТИРИШ

Ўзбекистонда хориждан пул олганлар солиқ тўлаб-тўламаганлиги юзасидан текширилмоқда.(Хабарлар оқимидан).

1990 йилда Олий Кенгашнинг Ошкоралик қўмитасига раис ўринбосари этиб сайланганимдан кейин Самарқанддан Тошкентга қатнаб ишлай бошладим. Менга ўхшаб вилоятлардан қатнаб ишлаётган депутатлар кўп эди. Бизга Вазирлар маҳкамасининг меҳмонхонасидан жой беришди. Меҳмонхона иккига бўлинган экан. Бир томонда доимий яшовчилар учун коттеж шаклида қурилган бино. Бу ерда вазирлар, вазир ўринбосарлари ва бошқа мулозимлар уй олгунча ойлаб, йиллаб яшаб келар эканлар.

Иккинчи бино одатий меҳмонхона шаклида бўлиб, бу ерда вақтинчалик меҳмонлар истиқомат қилишар экан. Бизга ана шу қисмдан жой беришди. Мазкур бинода ошхона, катта ҳовуз ва сауна ҳам бор эди.

Биз 10-12 нафар депутат эрталаб биргаликда чой ичишга тушганимизда баъзи вазир ёки вазир ўринбосарлари бизга яқинроқ ўтириб, суҳбатимизга қулоқ солиб туришганини сезиш қийин эмасди. Буни табиий ҳол, депутатларга қизиқиш деб ўйлардим.

Ишдан кейин ҳовуз бўйида тўпланардик. Сауна қабул қилардик. “ИАК” китобимда ёзганимдек, шу кунларнинг бирида Каримов менга Олий Кенгашдаги гап-сўзларни ўзига етказиб туришимни айтган ва бундан хунобим чиқиб юрган эдим.

Бир кун, саунада эканлигимизда Каримовнинг “талаби”ни депутат дўстларимга айтдим ва сессияда шу ҳақда гапирмоқчиман, қўллайсизларми, дедим. Ўша пайтда “КГБ саунадаги суҳбатни ёза олмайди” деган гап бўларди. Балки бу жойда КГБнинг “қулоқ”лари куйиб кетади ёки КГБнинг “қулоқ”лари иссиқ жойда ишламайди, деб ўйлашган ҳам бўлишлари мумкин.

Қаранг-ки, айни “талаб”ни Каримов яккама-якка суҳбатда бошқаларга ҳам айтган экан. Ҳамманинг иқрори мени севинтирди. Бу бир-биримизга ишонч белгиси эди.

Аммо эртасидан бошлаб ҳовуз бўйида тўпланадиган вақт келганда ҳар кимнинг бир иши чиқиб қоладиган бўлди. Кимдир “уйига бориб келмоқчи”, кимдир “хаста”, кимдир шаҳардаги “дўстиникига ўтиб келиши” керак ва ҳоказо…

-Жаҳонгир, агар сессияда шу ҳақда гапирсангиз, мен сизга қарши чиқишга мажбур бўламан,-деди депутат Эркин Ҳожиев.-Бу Ватанга хизмат масаласи, ватанпарварлик имтиҳони бу! Истасангиз, ҳозир Ислом ака билан боғлайман ва ўз орамизда гаплашиб оламиз.

Биринчи қаватда ҳукумат телефони бор эди. У шундай деб мени ўша томонга чорлади. Бормадим. Хафа бўлдим. Демак, булар келишиб, гапни Каримовга етказган, деб ўйладим. Шу ердаги депутатлар билан бир-бирма суҳбатларимдан кейин, орадан анча вақт ўтиб билдимки, ўзаро келишув бўлмаган, аммо ҳамма бир-биридан чўчиб қолган экан. Лекин..

Ўшанда Ҳамза Эшназаров деган ҳақиқатпарвар депутат:

-Жуда қизиқ экан. Муҳим бир масала билан борсанг, қабул қилмайди. Мен депутат Иномжон Турсуновни Тошкент меҳмонхонасида миршаблар дўппослагани масаласида бир неча марта бордим, Крайнов “У киши йўқлар” деб айтди. Ҳозир ҳам ҳар куни бир марта телефон қиламан, учраша олмайман. Лекин фалончи фалон иш қилмоқчи, шуни етказишим керак, ўзлари шундай топшириқ берганлар, десанг дарҳол қабул қилар экан. Баъзи депутатлар шундай деб кириб, бошқа ишларини ҳам бажариб юрибдилар,-деди.

Ҳамза ака оддий ўқитувчидан чиққан тўғри сўз одам эди. 7-сессияда Каримов бизни махсус тайёргарлик кўриб келганликда айблаганда у минбарга чиқиб׃
-Менинг фикримча, президентимиз жуда тўғри гапни гапирдилар, тайёргарлик кўриб келган бўлса керак деб, тайёргарликсиз ҳам келиш мумкин-ми, сессияга?-деган эди.

Ҳамза аканинг огоҳлантиришидан кейин кузатсам, баъзи депутатлар очиқдан-очиқ бориб, бўлаётган гапларни айтиб беришар экан. Вазирлар ва бошқалар ҳам шундай қилишаркан.

Шунда меҳмонхона ошхонасида вазирлар ва вазир ўринбосарлари бизга яқинроқ ўтириб, суҳбатимизга қулоқ тутганларининг сирини англадим. Жамиятнинг ҳамма жойида ана шундай айғоқчилик иш услуби жорий этилганини кўра бошладим.

Мухолифатда бўлганимда ҳам мажлис ёки суҳбатимиз тугаши билан орадан кўп ўтмай президент девонидан телефон қилиб, огоҳлантиришган ҳоллари бўлган. Ана шундан бўлса керак, бугунга қадар мухолифатдаги ҳар икки киши бир-бирини айғоқчи деб айблайди.

Дарвоқе, кейинчалик Каримов бу ишни ўз даражасидан МХХ ва бошқа ташкилотлар даражасига туширди. Ҳозир энди маҳаллаларда ҳам айғоқчилик – бозори чаққон иш.

Бугунга келиб халқни айғоқчига айлантиришнинг минг хил йўллари ўйлаб топилди. Мухолифатга яқин ёки мухолифат орасидаги ишонувчан соддаларни ҳам ҳар турли йўл билан бошқарадилар.

Мана энг охирги мисол. Маълумки, солиқ инспекцияси хориждан пул олганларнинг кейинги йиллардаги даромадларини текшириб чиқмоқда. Яқини шу идорада ишлайдиган бир одамнинг маълумотига кўра, текширув Андижон воқеаларидан олдинроқ бошланган. Текширувчилар солиқ тўланмаган жуда катта миқдорларни аниқлашган.

Аммо аксар ҳужжатларни МХХ олиб кетган. Нега олиб кетади? Табиийки, текширилган одамларни ўзига ишлатиш учун.

Мухолифатга яқин бўлган Х.(фактларни аниқ текшириб чиқиш имконияти бўлмагани учун унинг исмини шартли равишда Х. деб олдим-ЖМ) кейинги йилларда хориждан 78 минг доллар пул олган экан. МХХ унинг бир неча минг долларга сотиб олган данғиллама ҳовлисини текшира бошлаган.
Бирданига барча текширишлар тўхтаб қолган. Лекин мухолифатнинг дўсти бўлиб кўриниб юрган бу одам бирдан мухолифат орасини бузувчига айланди.

Дарҳақиқат, мазкур хабарни олмагунимча унинг ҳаракатлари мени таажжубга солиб юрганди. Буни билиб қолдим. Аммо билмаганларимиз қанча?

Мухолифатни бирлаштиришга уринишимиз билан шундайлар ишга солинади, Каримовнинг ва режимнинг қонли сирлари ҳақида ёза бошлашимиз билан шундайларга кун туғади.

Каримов оз қолсин, бутун миллатни айғоқчига айлантирди. Лекин айғоқчи бўлишни шараф деб билганлар ҳам бор.

1994 йилда Туркияда таълим олган бир талаба Ўзбекистонга қайтиши билан биз ҳақимизда қарийб бир китоб ҳолида ҳисобот ёзиб, МХХга берибди. Буни қаёқдан билдим? Ҳайратланманг. Унинг ўзи айтиб берди.

-Бу менинг Ватанга хизмат қилиш тушунчамдир,-деди у яна Туркияга келганда.

Шундан бери унинг юзини кўрганим эмас. Каримовнинг бу “кашфиёти” бутун миллатни ана шундай юз кўрмас қилиб қўймоқда.

ЖМ.
“Каримовнинг кирдикорлари” китобидан.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: