Савол-Жавоб

Омон Матчон

САВОЛ: Омон Матчон ҳақида биласизми? Яқинда унинг қувғинга учраганини эшитдим, шу ростми? (Ёрқин).

ЖАВОБ: Омон Матчон… мен ўзини ва ижодини ҳурмат қилган, ажойиб, бетакрор шоир.

Совет даврида унча-бунча гапни асарлари орқали айта олган икки адиб бўлса, бири Эврил Турон ва иккинчиси Омон Матчон деб биламан.

1970 йилларнинг бошида бир куни талабалар шаҳарчасидаги маданият саройига борсам, ёш шоир Омон Матчон билан учрашув бўлаётган экан. Унинг шеър ўқиши ўзига хос ва жозибали эди. Мени қойил қолдирган яна бир нарса у икки соат давомида тўхтамасдан шеърларини ёддан айтиб берди. Ҳар бир шеърдан кейин худди бу соҳилдан у соҳилга ўтган каби қўлини бир айлантириб оларди-да давом этаверарди. Охирида эса бир достонини ёддан айтиб берди.

Унинг шеърлари чуқур фалсафий, айни пайтда халқ дардини ташиган оғир ва ҳазин эди. Кейинчалик танишдик, уйида ҳам бўлганман. Инсон сифатида ҳам жуда камтар ва кўнгли очиқ одам.

-Негадир ичкилик менга ёқмаяпти, аллергия қилаяпти, ичсам юзим қизариб, бир нарсалар тошмоқда,-дердию пиёлани кўтариб юборарди.

1990 йиллар бошида бир кун телевизорда пахтакорларга бағишланган дастурда чиқиб гапирди. Унинг “Пахта бу сиёсий қурол” деган гапи Каримовга ёқиб қолибди, у ҳамма жойда шу гапни такрорлаб юрди ва Омон Матчонни саройга ишга олди. У сарой учун бегона одам эди. Қачон кўрмайин бошини қуйи солганча, хаёлга ботиб, кабинетига худди бегона аёлга қарагандай саволомуз тикилиб ўтирган бўларди. Ҳар ҳолда бир янги шеър ҳақида ўйлаётган бўларди.

Гапиришда хоразмча шевани жуда чиройли қилиб ишлатиши ва раҳбарларга ҳар куни “пахта” қўйиб туришни билмаслиги, турли ўйинларнинг ичига кириб кета олмаслиги, шеърларига барибир дардни сингдириши уни саройга бегона тутарди.

Ҳақиқий маънодаги шоир кимларнингдир кўнглига қараб гап тўқимайди, дилида борини айтади, бу эса кимгадир ёқиши ёки кимгадир ёқмаслиги мумкин, унинг учун фарқи йўқ.

Шу боис Омон Матчоннинг баъзи гаплари Каримовга ва бошқаларга ёққан, баъзилари эса ёқмаган бўлиши турган гап. Ёққанида сийлаб, ёқмаганида қувғин қилиш эса зулмдорларга хос. Умри гоҳо шодликда, гоҳо қувғинда ўтиш эса шоирнинг қисмати.

Ҳа, бугун Омон Матчонга ола кўз билан қаралаётган кунлар… Бу унга қайсидир маънода ёмон ва қайси бир маънода яхши. Чунки дардли шеърлар, дардли кунларда туғилади, дейдилар. Яқин орада унинг халқ дардини елкасига юклаган янги асарларини яна ўқиб ёки яна эшитиб қолсак, ажабмас?!

26 Феврал, 2005 йил.

ЖМ.

“Қатағон” китобидан.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: