Jahonnoma

Бу ҳаракатларнинг асл уйғотувчиси зулмдир

Тунисда норозилик намойишлари бошланишидан бир неча кун олдин мазкур минтақага сафари чоғида Яқин Шарқ ҳақида гапирган Ҳиллари Клинтон золим бошқарувчиларни халққа қулоқ солишга чақирган, акс тақдирда охири улар учун оғир оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган воқеалар юз бериш ҳақида огоҳлантирган эди. Бу башоратмиди? АҚШ сиёсатчилари башоратга берилмайдилар. У ҳолда бу ниманинг белгиси эди? Ёки минтақада қандайдир ҳаракатлар бораётганидан Ҳиллари хонимнинг хабари бормиди? Бу ёғини вақт кўрсатади.

Куни кеча эса АҚШнинг “ФоксТВ” (FoxTV) хабар канали минтақадаги воқеалар ортида “Ал-Жазира” ТВ канали турганини иддао қилиб чиқди. Унгача инқилобларга туртки бўлган нарса “Викиликс” сайтида эълон қилинган маълумотлар эканлигини айтаётганлар бор эди.

Миср, Иордания ва Туниснинг баъзи дипломатлари Тувиттер, (Twitter) Фейсбук(Facebook) каби ижтимоий тармоққа айланган сайтлар инқилобларни уйғотаётганини айтиб, АҚШга норозилик билдирдилар. Бу сайтлар инқилобларнинг бошқарувчиси бўлаётганини бугун энди кўпчилик очиқ айтмоқда. Ҳатто Мисрда бу тармоқлар бир неча кунга ёпиб қўйилди ҳам. Лекин бу тармоқлар фақат интернет йўли билан эмас, балки сунъий йўлдош, телефон орқали ҳам ишлаши боис уларни бутунлай тўхтатиб қўйишнинг иложини топишмади. Буни диктатура зулми остида қолаётган бошқа халқлар ҳам сезаётганлари дунё биргаликда катта ўзгаришлар томон одимлай бошлаганни кўрсатади.

Лекин бу ҳаракатларнинг асл уйғотувчиси зулмдир.

Бугун араб давлатларида кўчаларага чиққанларнинг аксари илдизи АҚШда бўлган  ва номи юқорида зикр этилган сайтлар-ижтимоий тармоқларнинг муштарийлари эканлиги уларнинг талабларидан ҳам сезилмоқда. Улар демократия, эркинлик, озод сайловлар истаётганларини ва коррупцияга, яккаҳокимликка қарши эканликларини очиқ айтмоқдалар.

АҚШдаги баъзи гуруҳлар вазиятдан турли диний ташкилотлар фойдаланиб қолишидан хавотирга тушсалар, кўпчилик бу ҳаракатлар ёшларнинг, янги авлоднинг ҳаракати эканлигини ва улар бутун дунёга ҳамоҳанг эркинликлар исташаётганини, шунинг учун улардан қўрқмасик кераклигини уқтирмоқдалар.

Нима бўлганда ҳам бу ҳаракатлар зулмнинг, диктатуранинг умри боқий эмаслигини кўрсатувчи фавқулодда катта ҳодисадир. Лекин шуниси ҳам борки, буни тўғри йўлга бошқара оладиган лидерлар, зиёлилар ўртага чиқмаса, ҳар қандай яхши ниятли ҳаракат ҳам боши берк кўчага бошлайди.

Диктатуранинг зулм иншооти йиқилар ёки йиқитилар экан, унинг харобалари остида қолиб кетмасликнинг чоралари кўрилган бўлиши ҳам ниҳоятда муҳимдир. Бу энди “Тувитер” ёки “Фейсбук”нинг эмас, ҳар жиҳатдан ташкиллашган сиёсий мухолифатнинг вазифаси ва масъулиятидир.

Жаҳонгир Маматов.

turonzamin.org

Filed under: Kundalik |